Η ιστορία του μπουζουκιού 1900-1930

Ο Μπαγιαντέρας (1903-1985) σε συνέντευξη του στον Λευτέρη Παπαδόπουλο το 1971, θυμάται το 1911 το γείτονα του στο Χατζηκυριάκειο Γεώργιο Νιανιούρη να παίζει μπαγλαμά. Ο μπαγλαμάς αυτος είχε τρεις χορδές ! Εκείνη την εποχή θυμάται και το Μίμη ή Μιμίκο Μπογιατζή που ήταν 10-15 χρόνια μεγαλύτερος του, δηλαδη περίπου 25αρης να παίζει μπουζούκι. Είχε τότε πολλες λατέρνες ο Πειραιάς ! Υπήρχε ένας κιθαρίστας ο Σταμάτης Βανός. Στην παρέα αυτη ήταν κι ένας άλλος ο Γιάννης Τζιέρης. Τραγούδαγε Ευρωπαϊκά της τότε εποχής στην ταβέρνα του Αλέκου του Κρητικού. Τραγούδια όπως "Μυγδαλιά", "Κι αν παρήλθον οι χρόνοι","Αχ, παραμάνα μου χρυση","Αντριάνα". Ο Μπαγιαντέρας μετα απο ένα χρόνο άρχισε να παίζει μπαγλαμά. Μετα το γύρισε σε μαντολίνο και κατόπιν στο βιολί. Απο το 1923 που πήγε στρατιώτης πιάνει το μπουζούκι δηλαδή καπου 2-3 χρόνια πριν το Μάρκο ! Οι μπουζουξήδες που θυμάται τότε ήτανε δερβίσηδες, χασίκλες. Πίνανε αργιλέ κατα τ'άλλα ητανε νοικοκυραίοι. Αλλοι ψαράδες, άλλοι αραμπατζήδες, άλλοι στο τελωνείο. Ενας μπουζουξής της εποχής ήταν ο Ιωάννης Μιχαλαρέας, λεμβούχος, ήτανε απο τη Μάνη και έπαιζε λίγο μπουζουκάκι ! Αυτος ήταν πριν το 1922 (γιατι αποζημιώθηκε) (;) Αυτος του είπε (του Μπ.) για μια γιορτούλα στου Μίχαλου χωρις να του πει πως είναι τεκες. Πήγε και έπαιξε 3-4 τραγουδάκια. Ο αργιλές είχε 10 δρχ. και το ψωμί 4 δρχ. η οκά ! Ο Μπαγιαντέρας άρχισε να συνθέτει το 1937 και πλούτισε τη λαϊκή μας μουσική με τραγούδια όπως : "Θα κλέψω μια μελαχροινή" (Χατζηκυριάκειο), "Ζούσα μοναχός χωρις αγάπη", "Μ'εχεις μαγεμένο" (Σα μαγεμένο το μυαλό μου), "Ξεκινα μια ψαροπούλα", "Ξαβεριώτισα", "Καπνουλούδες", "Ηταν άνοιξις" και αλλα ...
Ο Στέλιος Κηρομύτης (1908-1980) θυμάται τον πατέρα του Χαρίλαο (1879-1946) να παίζει μπουζούκι για πάρτη του. 'Επαιζε απο τα 18 του (δηλαδή απο τα 1897) και μάλιστα ωραίο μπουζούκι ! Πριν απο αυτο έπαιζε μεσοφωνία (ακκορντεόν). Απο μικρός (ο Στ.Κηρ.) μάθαινε στα κλεφτά στο μπουζούκι του πατέρα του. Γύρω στα 1924-25 ο πατέρας του τον έδειρε όταν ανακάλυψε πως παίζει μπουζούκι. Ο Μιμίκος λέει δεν έπαιζε καλα. Αυτος και διάφοροι φίλοι του έπαιζαν πολλα στα κουτουρού ! Και άχρονα, γρατζουνάγανε ... Ο Στελιος Κηρομύτης επιβεβαιώνει ότι ο πατέρας του έμαθε μπουζούκι όταν ήτανε φαντάρος στη Σμύρνη (πιθανόν το 1898-1900). Στον Πειραιά ήταν και ο Μιχάλης ο Ρεγγίνας που έπαιζε συστηματικά. Οι άλλοι έπαιζαν άχρονα, σκοπούς χωρις ρυθμό. Ο Ρεγγίνας ήταν σωστος ! Αυτα γίνονται το 1926-'27. Τότε ο Ρ. έπαιζε σύγχορδα (;) για να σηκωθεί ένας άντρας να χορέψει. Ο Μπογιατζής (ο Μίμης) ήταν αμαξάς και πρέπει να είχε την ηλικία του Χαρίλαου. Αυτοι όλοι έπαιζαν : "Αχ Συριανό μου πέραμα, νάχεις καλό ξημέρωμα", "Αϊβαλιώτικο ζεϊμπέκικο" και Απτάλικα κι ένα άλλο ζεϊμπέκικο το "Μπαμ" που είναι σμυρνέϊκο, "Του καυμένου του Μποχώρη", "Μπορντούσενα Μπορντούσενα", "Στης Σύρας τον ανήφορο", "Πέργαμο". Πάντως αναφέρει λιγοστά τραγούδια ο Σ.Κ. ... Οι μάγκες παίζανε : "Μέσα στον ήλιο, ένα σκολειό, "Ένα δεντρί που οι κλώνοι του δεν ανθίζουν", "Γαληγάλη" της φυλακής λόγια με δικούς του σκοπούς.
Ο Χαρίλαος "έπαιζε κανα ταξιμάκι καμμια γαλάτεια (;) που είναι σκοπός χωρις λόγια. Επιτραπέζια και άχρονα. Δεν μπορούσες να χορέψεις. Λοιπον αυτες τις γαλάτειες και τα ζεϊμπέκικα τα΄παιζε ο πατέρας μου, τα άκουσαν οι νεώτεροι, τους βάλανε λόγια και τα παίζουν για δικα τους."

συνεχιζεται ...

Γιάννης Γκόγκος Μπαγιαντέρας

Σε σχόλιο που έγινε πριν μερικές μέρες σε παλιά ανάρτηση από αναγνώστη μας, αναφέρει ότι ο γιός του Μπαγιαντέρα, Γιάννης Γκόγκος Μπαγιαντέρας, έφυγε από τη ζωή.

Παρακαλούμε αν γνωρίζει κάποιος οτιδήποτε, ας το κοινοποιήσει είτε με σχόλιο είτε στο μέιλ του rc
rebetcafe@gmail.com

Αφιέρωμα στον Πειραιώτη λαϊκό δημιουργό Δημήτρη Γκόγκο-Μπαγιαντέρα - 20/3

Το μουσικό σχήμα ¨Οι Παραπεταμένοι¨, γνωστό για τη συνεχή και συνεπή του ενασχόληση με το αστικό λαϊκό μας τραγούδι, οι Πειραιώτες Σπύρος Γκούμας δεξιοτέχνης και δάσκαλος του μπουζουκιού και η Κατερίνα Βλάχου αρχιτέκτων, με την αγάπη τους για τη μουσική παράδοση της πόλης τους, συνδιοργανώνουν Μουσικό Αφιέρωμα στο μεγάλο Πειραιώτη μουσικό Δημήτρη Γκόγκο – Μπαγιαντέρα, το οποίο περιλαμβάνει ομιλία με θέμα τη ζωή και το έργο του, με παράλληλη προβολή φωτογραφικού και ψηφιακού υλικού και συναυλία. 

Ο Μάρκος Βαμβακάρης και το μπουζούκι στην Ελληνική δισκογραφία

Σαν σήμερα έφυγε απο τη ζωη ο Μάρκος Βαμβακάρης το 1972 σε ηλικία 67 χρόνων.

Βλέποντας τη βιογραφία του Μάρκου σε βιβλία, αφιερώματα κλπ θέλω να σημειώσω ότι συνηθίζουν πολλοι να αναφέρουν πρώτα την περιβόητη και θρυλική ΜΑΝΤΡΑ του Σαραντόπουλου και κατόπιν οτι ο Μάρκος ηχογράφησε κάπου 2 χρόνια πριν !!
Είναι άξιο λόγου οτι ο Μάρκος και πριν απο αυτον ο Μπάτης και ο Δελιάς ηχογράφησαν απο το 1932, πρώτοι μετα το Θανάση Μανέτα που ηχογράφησε 3 τραγούδια στην Ελλάδα ιστορικά !! Ακόμα δεν έχει διευκρινιστεί πως και πότε ακριβώς έγιναν όλα αυτα, υπάρχουν ακόμα κάποιες χύμα πληροφορίες για να προσδιορίσουμε τον ακριβή χρόνο. Εχουμε λοιπον και λέμε :

1930
Ενα άγνωστο ακόμα πρόσωπο ο Κωστης, πιθανότατα ο Κώστας Μπέζος, μόνος ή με κάποιον άλλο ρεμπέτη, πιθανόν λένε κάποιοι τον Σκαρβέλη ηχογραφεί στην Αμερικάνικη Victor 4 ρεμπέτικα τραγούδια με κιθάρα σε απομίμηση μπουζουκιού μέσα στο 1930, παράλληλα με το Γιώργο Κατσαρό που ηχογραφεί μάγκικα τραγούδια με κιθάρα απο το 1927 ανάμεσα σε κανταδόρικα και παραδοσιακά. Είναι τα : "Ησουνα ξυπόλητη, Στην υπόγα, Γιάννης χασικλής και Κάηκε ένα σχολείο". Να υπομνήσουμε ότι τραγούδι με τίτλο "Παξιμαδοκλέφτρα" είχε κυκλοφορήσει το 1926 που δεν ήταν το ίδιο με το "Ησουνα ξυπόλητη".
(πηγες : Παναγιώτης Κουνάδης, Διονύσης Μανιάτης, Τίτος Καλλίρης, αρχείο Κολούμπια)
Το διάστημα αυτο ο Μάρκος είναι ο πιο περιζήτητος μπουζουξής στον Πειραιά, στους τεκέδες, ταβέρνες, γλέντια σε σπίτια και παρέες. Οι παλιοί μπουζουξήδες Μπογιατζής, Σκριβάνος, Ρεγγίνας, Νιανιούρης, Γυαλιάς, Αίβαλιώτης, Χαρίλαος Κηρομύτης κ.α. παίζαν σε τεκέδες, καφενεία και ταβέρνες όποτε λάχαινε ...
Οπως λεει ο Μπαγιαντέρας και ο τεκετζής Πολυκανδριώτης, οι τεκέδες ειχαν διακυμάνσεις, ήταν και κυριλέ στην Ακτη στον Πειραιά με τουμπεκί καπνο αλλα και εξοχικοί, πιο μικροι σε συνοικίες, αυτοσχέδιοι και σπηλιές όπου φουμέρνανε την τσίκα και το μαύρο !! Μετα το ΄36 κλείσαν ολοι οι τεκέδες και οι ναργιλέδες σταδιακά αποσύρθηκαν. Στα Χανιά ναργιλέδες είχε ένα καφενείο μέχρι το 1970 !!
(πηγες : Κικη Καλαμαρά, Αγγέλα Βέλλου-Κάϊλ, Μπαγιαντέρας, Κώστας Χατζηδουλής, Μιχάλης Γενίτσαρης, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Παν.Κουνάδης)

1931
Ο μπουζουξής Γιώργος Μανέτας ηχογραφεί το "Μεμέτη" με το Νούρο και σαντουρόβιολα σε μια κόπια που πρέπει να κυκλοφόρησε σε πολυ λίγα αντίτυπα. Το ίδιο τραγούδι χωρις μπουζούκι κυκλοφόρησε σε δίσκο με τον ίδιο αριθμό !!! Αυτο μας κάνει να φανταζόμαστε το δισταγμό της εταιρείας !!
(πηγη : Σταύρος Κουρούσης που είχε το δίσκο !!)
Ο Γιώργος Μανέτας, με τον Ιωάννη Σπαχάνη και το Γιάννη Λειβαδιτη, Αθηναίο σαντουριέρη ηχογραφούν το θρυλικό δίσκο με τα 2 μάγκικα τραγούδια : "Τα δίστιχα του μάγκα, Καλε μάνα δεν μπορω"
Εδω ευτυχώς για μας μεταβιβάζεται ο τρόπος που παίζονταν τα μάγκικα τότε στο μπουζούκι και η μάγκικη-κουτσαβάκικη εκφορά στο τραγούδι απο τον αγνώστων λοιπων στοιχείων ΣΠΑΧΑΝΗ !!
(στοιχεία : Charles Howard, Πανος Σαββοπουλος-ραδιοφωνο)
Μεσα στο 1931 ο Κωστης ηχογραφεί ακόμα 4 τραγούδια στη Victor τα : "Ντερτιλίδικος χορος, Τρούμπα, Αδυνάτισα ο καϋμένος, Τούτο το καλοκαιράκι"

1932
Στις αρχες του 1932 κυκλοφορεί ένας δίσκος ηχογραφημένος στην Αμερική με τον μπουζουξή Ιωάννη Χαλικιά ή Jack Gregory και συνοδεία με τον κιθαρίστα Σοφοκλή Μικελίδη με τα οργανικά "Μινόρε του τεκε" και "Το μυστήριο" παιγμένα με μπουζούκι τρίχορδο και κιθάρα !!
Πρέπει να έκαναν θραύση στην Ελλάδα !! Κυκλοφόρησαν σε 3 διαφορετικούς δίσκους, στην Columbia Ελλάδας και Columbia Αμερικής. Μάλιστα στην Col. Ελλάδας η μία έκδοση είχε το χαρακτηριστικό DGX που δε συναντάμε κάπου αλλου !! Λίγο αργότερα ο Χαλικιάς ηχογραφεί μόνο με μπουζούκι δύο ζεϊμπέκικα, τα "Ραστ του τεκε" και "Μουρμούρικο". Οι εταιρείες μάλλον τότε πήραν θάρρος και έβαλαν στα πλάνα τους να ηχογραφήσουν δίσκο με μπουζούκι και άρχισαν να κυττάνε προς Πειραια μεριά ...
Στα μέσα του 1932 ο Γιώργος Τσορός ή Μπάτης ηχογραφεί στην Columbia το "Σούχει λάχει" και τον αμανέ "Μπάτης ο δερβίσης" στο τέλος του οποίου παίζει ένα ωραίο οργανικό ζεϊμπέκικο ο Ανέστος Δελιάς !!
Στα τέλη του ΄32 ο Μάρκος ηχογραφεί στην Columbia του Θεμ.Λαμπρόπουλου ένα ταξίμι και ένα τραγούδι, τα : "Ταξίμι Σιρφ" και "Εφουμάραμ' ένα βράδυ" Κιθάρα παίζει ο Σπύρος Περιστέρης
Σε πρόσφατη συνέντευξη η κόρη του Στράτου Παγιουμτζή μας πληροφορεί ότι τον καιρο που ο Στράτος ήταν βαρκάρης ακόμα και μετέφερε επιβάτες στην προκυμαία, κάποιος δισκογραφικός παράγοντας τον άκουσε να τραγουδάει με τη βροντερή φωνη του και τον κάλεσε να γράψει δίσκο στην εταιρεία. Ετσι λέει ότι ο Στράτος πήγε τον Μπάτη πρώτος στο στούντιο όπου φανταζόμαστε έγραψαν τα "Ζεϊμπεκάνο Σπανιόλο" και "Μάγκες καραβοτσακισμένοι" στα οποία τραγουδάει ο Στράτος που όμως είναι μεταγενέστερες κυκλοφορίες απο τα προηγούμενα δύο και υπάρχει και μία διαφορετική ερμηνεία γιατί τραγούδησε ο Στράτος. Ακουστικά και μόνο φαίνεται πιο πρωτόγονη η ηχογράφηση των 2 πρώτων αφου δεν είχαν καν συνοδεία απο κιθάρα και η ηχοληψία φαίνεται πιο "άπειρη" ... πάντως είναι σημαντικό στοιχείο και αυτο !!
Ο ίδιος ο Μάρκος θυμόταν ότι η πρώτη του ηχογράφηση ήταν το "Καραντουζένι" (Επρεπε ν'αρχόσουνα μάγκα μεσ'τον τεκε μας) στην Parlophone των Εβραϊκής καταγωγής Μάτσα-Μπενβενίστε, που ο Κουνάδης τοποθετεί στο 1933 και ο Μανιάτης στο 1932. Το πιθανότερο είναι ότι το "Καραντουζένι" προηγήθηκε του "Εφουμάραμε..." και ηχογραφήθηκε μεταξύ Οκτώβρη-Δεκέμβρη 1932.
Ο στιχουργός και μάγκας του Πειραιά Νίκος Μάθεσης θυμάται ότι με δικη του μεσολάβηση ο Τούντας δέχτηκε το Μάρκο στην Odeon. Συγκεκριμένα ο Μάθεσης σαν στιχουργός καθιερωμένος ήδη, έπεισε τον Μίνωα Μάτσα να γράψει δίσκο με μπουζούκι και ειδικά με κάποιον χασάπη απο τον Πειραιά που είναι ξακουστός ! Ο Μάτσας τον παρέπεμψε στον Τούντα και μια μέρα (μάλλον) το 1932, στο μαγαζί του "Μουρούζη" όπου τραγούδαγε η Ρίτα Αμπατζή, ο Τούντας έδωσε ένα σημείωμα στο Μάθεση να το δώσει στο Μάρκο και με αυτο να πάει να τον βρει. Ετσι κι έγινε, ο Μάρκος έγραψε το "Καραντουζένι" και ο Μάθεσης το έμαθε μετα, αφου το τραγούδι είχε κυκλοφορήσει και έκανε πάταγο ! Αρχισε τότε να "στραβώνει" με το Μάρκο που δεν του είπε τίποτα ενω αυτος ήταν ο μεσολαβητής στην εταιρεία ... Λίγο αργότερα, τις Απόκριες του ΄33 ο Μάρκος και ο Μάθεσης πήγαν σε κεντρικό ξενοδοχείο όπου ο Μάρκος ηχογράφησε το "Χαρμάνη" και τον "Δερβίση". Στην ουσία ο Μάθεσης "στράβωσε" προφανώς γιατί ήθελε να φτιάχνει αυτος τους στίχους και ο Μάρκος τη μουσική. Είναι γνωστο ότι τα πρώτα τραγούδια που έγραψε ο Μάρκος, ήταν δικα του τραγούδια του τεκε και διασκευές ανώνυμων αδέσποτων, μάγκικα και νταήδικα, που μπορει μεν να στερούνται στιχουργικής δεινότητας, αλλα είναι βγαλμένα μέσα απο την ιδιόμορφη αυτη κουλτούρα του τεκε και της μαγκιάς όπου εθήτευσε τα προηγούμενα χρόνια και πήρε μαθήματα απο τους παλιούς μάγκες και που τελικά είναι μουσικά και στιχουργικά κειμήλια !!
Είναι λοιπον αδιευκρίνιστο ποια ακριβώς είναι τα 2 πρώτα τραγούδια που ηχογράφησε ο Μάρκος, απο το 1933 όμως και μετα ηχογραφεί περίπου 10-15 τραγούδια το χρόνο ίσως και παραπάνω ...
Ο Μάρκος και η ΠΕΙΡΑΙΏΤΙΚΗ ΤΕΤΡΑΣ λοιπον, πριν ακόμα τη Μάντρα του Σαραντόπουλου -όπου ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1934 και συνέχισαν για λίγο στη χειμερινή σαιζον 1934-'35- είχαν κάνει ήδη όνομα και έπαιζαν σε όλο τον Πειραιά και στην επαρχία !! Στου δε Σαραντόπουλου πριν απο αυτους δεν έπαιζε κανας τυχαίος ... κάθε άλλο !! Έπαιζαν ο Στελλάκης, ο Κάβουρας βιολί και Σμυρνέϊκη κομπανία !!

Θαμπούρα, ικιτέλι, ταμπουράς, τσιβούρι, λιογκάρι, μπουλγαρί, μπουζούκι και η πορεία τους στο χρόνο

Απο εξώφυλλο βιβλίου του Αλέξη Πανσέληνου

Χαλάει ο κόσμος κι ο ντουνιάς σε ρεμπέτικο φόρουμ για τον ταμπουρά και το μπουζούκι. Ηδη αναφερθήκαμε στο ντόρο και στον χαμο που γίνεται... αλλα το πράγμα συνεχίζεται!!!

Μέσα όμως στις αντιπαραθέσεις αυτες, που θυμίζουν φοιτητικές παθιασμένες συζητήσεις πολιτικής ή άλλης θεματολογίας, ανακαλύπτονται ή ξαναβγαίνουν στην επιφάνεια άγνωστα ή ξεχασμένα κείμενα, ντοκουμέντα, πληροφορίες κλπ περί της ιστορίας του πολύπαθου οργάνου...

Θα προσπαθήσουμε λοιπον να κάνουμε μία σταχυολόγηση των νέων αυτών στοιχείων, ταιριασμένα με τα ήδη γνωστά, τοποθετημένα όσο το δυνατον με χρονολογική σειρά και χωρίς γεωγραφικό διαχωρισμό.

σημ. Εως το τέλος της η λίστα θα είναι υπο διαμόρφωση.

ΠΑΙΚΤΕΣ ΤΑΜΠΟΥΡΑ ΚΑΙ ΜΠΟΥΖΟΥΚΙΟΥ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΑ

Ανώνυμοι Ελληνες ταμπουρατζήδες (περίπου 1780-__)

Φαίνονται σε γκραβούρες και ελαιογραφίες της δεκαετίας του 1820 και 1830. Υπολογιστικά θα ήταν τότε 20-40 χρόνων άρα γεννηθέντες κατα προσέγγιση το νωρίτερο στα 1780.

Πηγή 1

Πηγή 2

Ανώνυμοι Τούρκοι ταμπουρατζήδες (περίπου 1790-___ ) Χανιά

Αναφέρονται σε ριζίτικο στη μάχη του Θερίσου το 1821 "...βιολιά είχαν νταμπουράδες"

Πηγή

Παναγιώτης Κάλας ή Τσοπανάκος (1789 – 1825) Δημητσάνα
Αναφέρεται απο τον Κασομούλη να τραγουδάει δικα του τραγούδια στον Νικηταρά ενω δεν αναφέρεται ότι έπαιζε ταμπουρά. Το θέμα είναι υπο έρευνα...

Πηγή 1

Πηγή2

Αναγνώστης Μάθεσης (περ.1790-____) Σαλαμίνα

Αγωνιστής του '21 έπαιζε ταμπουρά


Πηγές : Νίκος Μάθεσης, Γιώργος Μουσταϊρας

Πιστή ρέπλικα του Ν.Φρονιμόπουλου, στο, 12χορδο ταμπουρά του Μακρυγιάννη (2008)

Γιάννης Μακρυγιάννης (1797-1864) Αβορίτι, Φωκίδας, Ρούμελη

Αναφέρεται το 1826 : "Τον Σεπτέμβριο του 1826, ο Ρουμελιώτης στρατηγός Γιάννης Μακρυγιάννης μετά του Γκούρα επολιορκούντο στην Ακρόπολη των Αθηνών από τους οθωμανούς. Περισσότερο γνωστός ως ιστορικός συγγραφέας ο Μακρυγιάννης – όπως μας τον αποκάλυψε ο Γ. Βλαχογιάννης, με την έκδοση των «Απομνημονευμάτων» του – καίτοι τραχύς, έψαλλε πολύ ωραία τα δημοτικά άσματα, καλλίφωνος ων, ενώ πολλάκις αυτοσχεδίαζε, φέρνοντας το δημοτικό τραγούδι κοντά στο γεγονός που ήθελε να υμνήσει, καθιστώντας το έτσι εργαλείο της ιστορίας.(3) Ένα τέτοιο δικό του μοιρολόι, λοιπόν, ήταν και αυτό που έψαλλε στο Σερπεντζέ, στην θέση που υπεράσπιζε. Εκάλεσε σε δείπνο τον Γκούρα και τους άλλους οπλαρχηγούς. Ο Γκούρας κι ο Παπακώστας τον παρακάλεσαν να τραγουδήσει, γιατί είχε καιρό να το κάμει. Και ο Μακρυγιάννης το έκαμε, συνοδευόμενος, ίσως από τον ταμπουρά του, την πανάρχαια πανδουρίδα του Πυθαγόρα. Είπε τότε το εξής αυτοσχεδιαστικό – δικό του δηλαδή – μοιρολόι:

 

Ο Ήλιος εβασίλεψε (Έλληνα μου, βασίλεψε) και το φεγγάρι εχάθη (4)
κι ο καθαρός Αυγερινός που πάει κοντά στην Πούλια
τα τέσσερα κουβέντιαζαν και κρυφοκουβεντιάζουν.
Γυρίζει ο Ήλιος και τους λέει, γυρίζει και τους κρένει:
«Εψές οπού βασίλεψα πίσου από μια ραχούλα,
άκ’σα γυναίκεια κλάμματα κι ανδρών τα μοιργιολόγια,
γι’ αυτά τα ηρωικά κορμιά στον κάμπο ξαπλωμένα,
και μέσ’ στο αίμα το πολύ είν’ όλα βουτημένα.
Για την πατρίδα πήγαινε στον Άδη τα καημένα».

Ο Γκούρας αναστέναξε και του λέει:

- Αδελφέ Μακρυγιάννη, σε καλό να το κάμη ο Θεός, άλλη φορά δεν τραγούδησες τόσο παραπονεμένα. Αυτό το τραγούδι σε καλό να μας βγη.

- Είχα κέφι, του είπε ο Μακρυγιάννης, οπού δεν τραγουδήσαμεν τόσον καιρόν.

Το τραγούδι που έχει ως βάση του την δημοτική ποίηση, έμελλε να γίνει πανελληνίως γνωστό κι αγαπητό, και να περάσει στα άπαντα των δημοτικών μας, καίτοι έχει επώνυμο δημιουργό".

Πηγή 

Αγωνιστές του ΄21

 - Στα "Στρατιωτικά Ενθυμήματα" (1821) ο Νικ. Κασομούλης γράφει:
"Εγώ λαλούσα το μπουζούκι λεγόμενον, ο Χριστόφορος τον ταμπουράν με δυο τέλια, ο Σπύρος Μίλιου το φλάουτο, άλλοι άλλα όργανα ευμετακόμιστα, μπουλγάρια, ρεμπάπια..."

- Πάσχα, 1822, πάλι από τον Κασομούλη :
"Αποφασίσαμεν να συμφωνήσωμεν τα λαλούμενα οπού ήξευρεν να παίξη ο καθείς εξ ημών... Ο Γούλας έπαιξε το σταρκί, ο Τόλιος το ριμπάμπι...και εγώ το μπουζούκι..."
- Σε άλλη γιρτή, με συμμετοχή στρατευμένων, πάλι υπάρχει αναφορά σε μπουζούκι που θα έπαιζε ο Παλαιοκώστας και "σε βαγλαμά που λαλούσε πολλά γλυκά ο Γεωργούλας Παλαιογιάννης".


Πηγή

Φουστανελάς κάτοχος ταμπουρά (περ. 1800-___) Αθήνα

Φαίνεται σε ωραία ελαιογραφία του Reerby sta 1835

Πηγή

Σμυρνιός με βενετσιάνικο λαούτο (περ. 1800-____) Σμύρνη, Αθήνα

Σε κείμενο του Δανού λογοτέχνη και πασίγνωστου στην υφήλιο παραμυθά, Χανς Κρίστιαν Αντερσεν αναφέρεται σε παίκτη μαντολίνου απο τη Σμύρνη (!!) το 1941. Ας υποθεσουμε ότι θα ήταν μάξιμουμ 41 χρονών.  "Βρεθήκαμε μπροστά σε δύο Έλληνες από τη Σμύρνη, ο ένας με το βενετσιάνικο μαντολίνο του κι ο άλλος με ένα βιολί,όργανο που μόνο πρόσφατα εισάγεται στην Ελλάδα: ήταν ραψωδοί. Καθισμένοι με το αριστερό πόδι πάνω στο δεξί, άρχισαν να τραγουδούν. Πόσο πιό σωστά όμως θα ήταν αν βρίσκονταν στην ύπαιθρο, κοντά σε μιά φωτιά, με τα ψηλά βουνά ολόγυρά τους!
Πρώτα τραγούδησαν μαζί ένα ελληνικό μοιρολόγι, στιχούργημα του λαού την εποχή που ήταν ακόμα κάτω από τον ζυγό των Τούρκων, κι`αυτοί τους άρπαζαν τα κοπάδια και τις θυγατέρες τους. Δε μου φάνηκε ότι τραγουδούσαν και οι δύο τον ίδιο σκοπό : οι φωνές τους διασταυρώνονταν, κάποτε σιγανές και παραπονιάρικες, κάποτε σπαρακτικές και οργισμένες - σα να έκλαιγε ένας ολόκληρος λαός".

Πηγή 

Τούρκος ταμπουρατζής (περ. 1800-____) Χανιά
Απο τη μαρτυρία κρητικού το 1960, το μπουλγαρί που είχε στην ιδιοκτησία του σύμφωνα και με το ιστορικό του, οδηγεί σε κάποιον τούρκο που έβγαζε δίσκο στην (τότε) Αγορά των Χανίων γύρω στο 1830, αρα θα ήταν κάπου 30 χρόνων. Το μπουλγαρί υπάρχει φυλασόμενο σε ασφαλές μέρος και μάλλον είναι απο τα παλιά σωζόμενα όργανα ενα Ελλάδι

Πηγή  

Μεσολόγγι

Θανάσης Μπαταριάς (περ. 1800-περ. 1880) Ευηνοχώρι Αιτωλοακαρνανίας
Ξακουστός μουσικός του 19ου αιώνα στη Ρούμελη, αναφέρεται απο πολλούς λογοτέχνες.
Εκτος απο ταμπουρά έπαιζε βιολί και λαούτο

Πηγή 1
Πηγή 2

Κάτοικοι χωριού της Αχαϊας (περ.1850-____) Αχαϊα
Σύμφωνα με τη μαρτυρία Πατρινού, παλιά υπήρχαν στο χωριό 10 σπίτια και 11 ταμπουράδες. Ο ένας ήταν για τον ξένο!! Σιγά σιγά με την "πρόοδο" ξεχάστηκαν... Υπολογίζεται ότι οι παλιοί ταμπουρατζήδες θα ήταν γεννηθέντες μεταξύ 1850-1900

Πηγή : Μπάμπης Γκολές

Γαβρήλος (περ.1855-____)
Θείος του Μπάτη -αδερφός της μητέρας του- που του μαθε μπαγλαμά και τον μύησε στη μαγκιά

Πηγές : Σχορέλης

Δάσκαλος Δερβενιώτη (περ.1860-περ.1940) Πήλιο
Απο διηγήση του Θόδωρου Δερβενιώτη. Ζούσε ερημικά σε ένα χωριό του Πηλίου και ήταν άριστος μουσικός. Επαιζε ταμπουρά.

Πηγή : Πάνος Γεραμάνης, Θοδ.Δερβενιώτης

Νίκος Μιλάνος ή Κολατσής (περ.1860-___) Πορταριά, Πήλιο
Ο πατέρας του Στέφανου Μιλάνου και παπούς του Κάρολου, που φαίνεται να παιζει ταμπουρομπούζουκο το 1895 σε φωτογραφία που δημοσίευσε ο Ηλίας Πετρόπουλος

Αθήνα - Η μετέπειτα πλατεία Κοτζιά 1847

Πανάγος Μελισσιώτης  (περ.1860-_____) Αθήνα

Κουρέας, έπαιζε μπουζούκι στον καραγκιόζ μπερντέ


Πηγή 1 : Θοδ.Χατζηπανταζής
Πηγή 2

Eμμανουήλ N. Kουμέλη, «Eυτυχισμένα γεράματα» (1899). aνήκει στον Mανώλη Kριαζή

Αθηναίοι μπουζουξήδες
- Περιγραφές από γλέντια το 1888, στο Χαλάνδρι, επίσης αναφορά στην "Ακρόπολη" για έναν Ανατολίτη με ερυθρό φεσάκι, ο οποίος σε μια από τις μάντρες της οδού 3ης Σεπτεμβρίου, παρά τον σιδηρόδρομο της Αττικής, κρατών το μπουζούκι του ψάλλει με φωνήν υποτρέμουσα...", επίσης από γλέντι το 1890 στο Μαρούσι.
 - Στην "Αθήνα μας" του Νίκου Σπανδωνή (1893) "ο Μίχος έφερε το μπουζούκι... ο Μήτρος έβαλε το ένα πόδι πάνω στο άλλο και εβάρεσε ένα συρτό..."

Πηγή

Μαρουσιώτες μπουζουξήδες
Περι τα τέλη του 19ου αρχες του 20ου αιώνα

Πηγή : Συγκεντρώνονται στοιχεία, σύντομα θα δημοσιευθούν

Αντώνης Κωνσταντινίδης ή Βέκιος (περ.1860-1898)
Ξακουστός Ηρακλειώτης μουσικός που έπαιζε βιολί, ταμπουρά, μαντολίνο και είχε δική του κομπανία στο Κάστρο. Θανατώθηκε απο τους Τούρκους στα αιματηρά επεισόδια του 1898 στο Ηράκλειο.

Μπλατσαράς  (περ.1870-___) Ναύπλιο
Ξακουστός μπουζουξής του Ναυπλίου που μάθαινε τους φυλακόβιους στις φυλακές του Αναπλιού. Κάπου εκει πρέπει να ψάξουμε για τις απαρχές του ρεμπέτικου!!!

Πηγή : Γιώργος Μουσταϊρας, Γιώργος Καραμάνος περιοδ. "Συλλογή" (1969)

Λυκούργος Τζανέας  (περ.1870-___) Λακωνία
Υπάρχουν αναφορές στο "μοναδικό μπουζουξή" Λυκούργο Τζανέα, ο οποίος απ' ό,τι φαίνεται έπαιζε σε πανηγύρια σε όλη τη Μεσσηνία από δημοτικά μέχρι ανατολίτικα και έκανε πάταγο. Αναφέρεται στα 1908

Πηγή : Τριφυλλιακό ημερολόγιο, Ελένη Σπυροπούλου

Καλαματιανοί μπουζουξήδες ψαράδες (περ. 1870-___)

Πηγή : Γιάννης Παπαϊωάννου, Γιώργος Μουσταϊρας

Παναγιώτης Ραϊσάκης (1875-1964) Δραπανιάς Κισσάμου, Χανιά
Επαιζε μπουλγαρί

Πηγή : Θανάσης Δεικτάκης 1999

Μεχμέτ Μπέης Σταφιδάκης (1878-1908) Χανιά
Επαιζε μπουλγαρί και ήταν Τουρκοκρητικός. Δικη του σύνθεση ο Σταφιδιανός. Εκτοτε σε όλη την Κρήτη οι παρόμοιοι σκοποί ονομάστηκαν "Σταφιδιανά"

Πηγη : Ιωάννης Τζίβης

Ηλίας Δροσερός (1878-1944) Δραπανιάς Κισσάμου, Χανιά
Επαιζε μακρυμάνικο μπουζούκι δηλαδή μπουλγαρί. Συνέθεσε το σκοπό της χαραυγής. Τον ηχογράφησαν ο Μαριάνος το 1928 σαν χορευτικό συρτό και οι Γαλαθιανός, Γαλάνης και Τζινευράκης το 1950 σαν τραγούδι. Ο Γιώργος Μαριάνος ήταν απο το Δραπανιά επίσης. Ο πατέρας του Ανδρέας, βιολάτορας κι αυτος ήταν σιόκαιρος του Δροσερού. Συνέθεσε τον υπέροχο "Βοριά" και το "Δραπανιανό".

Πηγή

Γιάννης Βούρτσης (1876-1970) Κεφαλάς Αποκόρωνα Χανίων, Ηράκλειο
Εζησε στο Ηράκλειο. Μπουζουξής, ριμαδόρος, μάγκας, φορούσε σαλβάρι,  δεκάρχης τελωνείου και ταβερνιάρης

Μανώλης "Κατσαρός"  (1881- 1967)  Βιάννος, Ηράκλειο
Επιδέξιος μπουζουξής, ρεμπέτης, νταής, με μόρτικο ντύσιμο, καφετζής, ταβερνιάρης, λατερνατζής και έμπορος

Κεφάλας (1885-?)  Ηράκλειο
Ταμπουρατζής και μπουλγαριτζής

Νίκος Αλεξίου ή Ράδος Μαλεβυζιώτης  (περ.1885-?)Ηράκλειο
Επαιζε ταμπουρά και ένα περίεργο πνευστό τη "ζουμάρα". Συμμετείχε στην κομπανία του Τούρκου Όρμπου. Στο περιοδικό Κεδρισός σε άρθρο του Γ.Βαβουλέ για "Το μπουλγαρί στην Κρήτη" αναφέρεται : "Το 1910 ο Ράδος Μαλεβιζιώτης με τον Γιώργη τον Κουρή έπαιζαν στην περίφημη  ταβέρνα «Λαβύρινθος» στο Μεγάλο Σαντριβάνι (Πλ.Ελευθερίας), όπου τακτικός πελάτης ήταν ο Νίκος Καζαντζάκης και όπως γράφει ο Μαν.Δερμιτζάκης στο βιβλίο του «Το παλιό κάστρο» (1962, επαν.2008 εκδ.Δοκιμάκη) «…τα ανατολίτικα σαρκιά και τους αμανέδες που βαρούσανε, ενταλκαδιάζανε όλους της ταβέρνας και τους γύρω καθισμένους».  Στην ίδια παρέα ήταν και ο Σμυρνιός γλεντζές και θυμόσοφος, Βούλγαρης, από τον οποίο ο συγγραφέας ισχυρίζεται ότι ο Καζαντζάκης πρέπει να πήρε πολλά στοιχεία για να φτιάξει τον ήρωα του, Αλέξη Ζορμπά !"


Ταμπουρατζήδες και μπουζουξήδες του Ηρακλείου της περιόδου 1900-1930
Αντωνιό, Κουζουλοσωκράτης, Μιχάλης Κολομπότσης, Πετσής, Μουριανός
Στο χανιώτικο περιοδικό "Κεδρισσός" (2011) επίσης αναφέρεται : «Την εποχή της Κρητικής Πολιτείας (1898-1913) και μέχρι το 1930 ανθούν τα καφε-αμαν στο Ηράκλειο. Σε αυτά βρίσκουμε δύο δημοφιλείς κομπανίες, η μία από Τούρκους ή Τουρκοκρητικούς και η άλλη από Ρωμιούς. Η πρώτη είναι του Όρμπου, ενός Τούρκου μουσικού που έπαιζε μπουλγαρί και ταμπουρά και τον καλούσαν συχνά σε γάμους και άλλα γλέντια. Μαζι του ήταν ο Μουλαλής που έπαιζε βιολί και κιθάρα, το Καμπουράκι λύρα και ταμπουρά.ο Ναϊμης (λύρα), ο Μεζιέτ Αλής (μπουζούκι) και ο αμανετζής Μπιλαλής.  Ο Όρμπος έφυγε απο την Κρήτη το 1913. Η κομπανία των Κρητών ήταν του Βέκιου, που έπαιζε ταμπουρά, βιολί και μαντολίνο και μαζι οι Χ.Ζαχαριάδης λαούτο, βιολί, Γ.Κουρής τουμπελέκι, ζουμάρα, Ράδος Μαλεβυζιώτης ταμπουρά, ζουρνά, ζουμάρα και ο Κοντόχας μαντολίνο και λύρα. Η κομπανία του Βέκιου δραστηριοποιήθηκε από το 1890 έως το 1920 περίπου.
Όμως εκτος όμως απο τις οργανωμένες κομπανίες, πριν την άφιξη των Μικρασιατών, υπήρχαν και πολλοι μεμονωμένοι μουσικοί που έπαιζαν ταμπουρά, βιολί, μαντολίνο, λύρα ή άλλα όργανα, όπως και τραγουδιστές και τραγουδίστριες.
Στην ύπαιθρο του Ηρακλείου συναντάμε τους πρώτους μπουλγαριτζήδες και στη συνέχεια στις λαϊκές συνοικίες της πόλης. Στα ταβερνάκια και τα ουζερί του Λιμανιού, έπαιζαν ταμπουρά ο Μικιούλας, ο Κυλινκήρης  και ο Τάχατε, το καλύτερο μπουζούκι της πόλης».

Καρακαντής  Ηράκλειο
Φημισμένος ταμπουρατζής και μπουζουξής αυτής της περιόδου, κατασκεύαζε και όργανα

Πηγή : Για όλους τους Ηρακλειώτες τα στοιχεία είναι του Γιάννη Ζαϊμάκη απο το βιβλίο του και τα άρθρα του για το "Λάκκο" και απο συζήτηση με το ρεμπετ-καφε

Γιώργος Τσορός ή Μπάτης (1885-1964) Μέθανα, Πειραιάς
Μαθαίνει μπαγλαμά και τους "κανόνες" της μαγκιάς απο τον αδερφό της μητέρας του Γαβρήλο και τους μάγκες της φυλακής, του στρατού και του Πειραιά

Πηγές : Τ.Σχορέλης, Π.Κουνάδης

Ζημαρίτης
Πειραιώτης μάγκας

Γιώργος Αγαθάκης - Σκριβάνος και Νίκος Σκριβάνος
Πειραιώτες μάγκες, νταήδες και φυλακόβιοι

Πηγές : Μάθεσης, Μάρκος, Μπαγιαντέρας

Σταύρακας
Πειραιώτης καλός μπουζουξής


Καρράς πατέρα Σίμωνα (περ. 1890-____)
Επαιζε ταμπουρά

Πηγή : Μάρκος Δραγούμης

Μπουζουξήδες της Σύρας μεταξύ 1900-1920 (γεν.περ. 1860-1890)
Αντώνης Βαφέας, Ανδρικάκης, Μανωλάκης Τρισήμισυ, Στραβογιώργος, Παγκαλάκης, Νίκος Αϊβαλιώτης

Πηγή : Μάρκος Βαμβακάρης

Στέφανος Μιλάνος (περ. 1892-____) Πορταριά, Πήλιο

Πηγές : Ηλίας Πετρόπουλος κ.α.

Κοκκότης (περ.1890-___)
Ηχογράφησε στις ΗΠΑ το 1925 δημοτικά με μπουζούκι.

Πηγή : Σταύρος Κουρούσης

Κώστας Καλαμαράς (1892-____) Σύρος, Γκέρλιτζ
Παίζει στην πρώτη ηχογράφηση μπουζουκιού σε δίσκο και κύλινδρο το 1917 στην Πρωσσία, σημερινή Γερμανία. Ηχογράφηση με χωνι, για τις ανάγκες έρευνας Πανεπιστήμιου

Πηγές : Μάρκος Δραγούμης, Δ.Μανιάτης, Στ.Κουρούσης

Μπουζουξήδες του Πειραιά : Νιανιούρης, Μίμης Μπογιατζής ή Μουστάκιας, Χαρίλαος Κηρομύτης, Παράκιας, Γυαλιάς κ.α. (γεν. απο 1880-1900)

Σκούρτης

Μανέτας

Μιχάλης Ζαμπέτας

Ανδρέας Γκινόπουλος
Ταβερνιάρης

Μανώλης Καραπιπέρης (περ.1900-____) Σάμος, ΗΠΑ

Ιωάννης "Τζάκ" Χαλικιάς (περ.1900-____) Λακωνία, ΗΠΑ
Εφυγε το 1908 στις ΗΠΑ

Πηγές : Ηλ.Πετρόπουλος, Π.Κουνάδης, Κ.Παπαϊωάννου

Γιώργος Κοτζαμανάκης (1899-1970) Δραπανιάς, Χανιά (Νέα Χώρα)
Μπουλγαριτζής και μπουζουξής των Χανίων

Νίκος Κουρκουμελάκης  (1903-1986)  Τσικαλαριά, Σούδα, Χανιά

Θρυλικός μπουζουξής των Χανίων, μποέμ και πλακατζής

Επαιζε τα πλαιά ταμπαχανιώτικα. Πολλά διέσωσε ο ανηψιός του λαγουτιέρης Χαρίλαος Κουρκουμελάκης και εώς σήμερα τα κρατάει φυλαγμένα ο πρόεδρος του συλλόγου "Χάρχαλης". Σε δίσκο που θα κυκλοφορήσει σύντομα περιέχονται 8 άγνωστα απο αυτα.

Πηγές : Δεικτάκης 1999, Ρεμπέτ Καφέ, Στέλιος Λαϊνάκης

Μπουλγαριτζήδες των Χανίων (γεν. μεταξύ 1900-1920)
Θα δημοσιευτούν σύντομα

Μεσοπόλεμος στο Ρέθυμνο. Μπουλγαρί παίζει ο Βλαδίμηρος Πλουμιστάκης

Μπουλγαριτζήδες  του Ρεθύμνου (γεν. μεταξύ 1900-1920)
Βλαδίμηρος Πλουμιστάκης, Αγιούτης, Μπαξεβάνης, Τζιμάκης, Στέλιος Φουσταλιέρης


Δημήτρης Γκόγκος - Μπαγιαντέρας (1903-1985) Πόρος,Πειραιάς

Απο τους πρωτοπόρους ρεμπέτες, ποιητής του ρεμπέτικου και ιδιαίτερα ταλαντούχος συνθέτης

Πηγές : Τ.Σχορέλης, Π.Κουνάδης, Λ.Παπαδόπουλος

Μάρκος Βαμβακάρης (1905-1972) Σύρος, Πειραιάς, Νίκαια 

Ο αναμορφωτής και διαμορφωτής του μπουζουκιού απο όργανο του τεκέ και της ταβέρνας σε όργανο λαϊκής ορχήστρας και πρώτος ευρύτερα εμπορικός μπουζουξής ή μπουζουκτσής.

Πηγές : Κική Καλαμαρά, Αγγελική Βέλλου, Τάσος Σχορέλης, Σπύρος Παπαϊωάννου, Παναγιώτης Κουνάδης, Στέλιος Βαμβακάρης

Τα "Νέα κούτσουρα" στην Αθήνα του 1929

Με όλους αυτους τους ρεμπετολόγους, έχουμε μια εικόνα ότι το ρεμπέτικο ανακαλύφθηκε απο αυτους, σε σημείο που και οι ίδιοι οι ρεμπέτες τάχα μου δεν ήξεραν ότι είναι ρεμπέτες ... Θεωρείται απο πολλους σαν "έναρξη" του ρεμπέτικου η χρονολογία ορόσημο 1933 ή 1934 οπότε ξεκίνησε να λειτουργεί η "Μάντρα του Σαραντόπουλου" και το μπουζούκι πια μπαίνει σαν κυρίαρχο όργανο στις ταβέρνες με όργανα, εκει που μέχρι τότε κυριαρχούσαν οι Σμυρνέϊκες ορχήστρες, με βιολί, σαντούρι, κιθάρα ή λύρα, ούτι και κανονάκι και άλλους συνδυασμούς.

Με μια ματιά στα ψηφιακά αρχεία της Εθνικής Βιβλιοθήκης που έχει ψηφιοποιήσει μέρος του αρχείου της, μπορούμε να μπούμε έστω και λίγο στο κλίμα της εποχής !! Εδω βλέπουμε απο την εφημερίδα "ΕΜΠΡΟΣ"της 18ης Απρίλη 1929, ένα πολύτιμο άρθρο-κείμενο για την ταβέρνα του Τάσου τα "Νέα κούτσουρα" στην Αθήνα, μακρυά απο τα παλιά στέκια των κουτσαβάκηδων, Ψυρρη, Μοναστηράκι και Μεταξουργείο και ακόμα πιο μακρυά απο τα "αμαρτωλά" στέκια του Πειραιά και της Τρούμπας ή τις εξοχικές και παραλιακές ταβέρνες στις Τζιτζιφιές !!
Και τι μαθαίνουμε απο αυτο εδω το άρθρο ;;
Οτι δεν υπήρξε πρώτος ο Σαραντόπουλος το 1933 ή '34 στον Πειραιά, που έβαλε μπουζούκι με την "Τετράδα" -που κι αυτο ήταν μαγκιά του Μπάτη ... - αλλα σίγουρα απο το 1890 που βλέπουμε την άνθηση του μπουζουκιού μέσα στην Αθήνα και τη διάδοση του όπως και τους κατασκευαστές που απο το 1900 και μετα ξέρουμε ότι κατασκεύαζαν πια σε ρυθμους βιοτεχνίας, μέχρι το 1933 υπήρξαν στέκια όπως αυτο που τόλμησαν να βάλουν μπουζούκι !!

Ο Μπαγιαντέρας ήδη μιλάει το 1972 στον Λ.Παπαδόπουλο για κάποια ταβερνάκια κάτω απο το Χατζηκυριάκειο, όπου σύχναζαν μάγκες με μπουζούκια ή μπαγλαμά όπως ο Νιανιούρης γύρω στο 1912, ο Πολυκανδριώτης αναφέρει το γέρο-Μπλέτσα που είχε τεκε και έπαιζε μπουζούκι όπως και το Μιμίκο τον Μπογιατζή γύρω στα 1910-'12, ο Κηρομύτης και άλλοι αναφέρουν ότι ο Μάρκος, ο Στράτος και ο Δελιάς έπαιζαν σε τεκέδες αριστοκρατικούς στον Πειραιά, κάτι που δεν αναφέρει ο Μάρκος στην αυτοβιογραφία του, μιλάει μόνο για γλέντια σε σπίτια και αυτοσχέδια παιξίματα στους τεκέδες που σύχναζε μετα τη δουλειά και ακόμα ξέρουμε ότι και ο Γκινόπουλος στις Τζιτζιφιές είχε κρεμασμένο το μπουζούκι και έπαιζε περιστασιακά, εκει που άκουσε ο Παπαϊωάννου, το "Μινόρε του Χαλκιά".

Τι άλλο αποκομίζουμε απο αυτο το άρθρο ;
- Ο περι ου ο λόγος Τάσος έμαθε το μπουζούκι στις φυλακές, άρα όσο αθώο κι αν ήταν το παράπηγμα του, που σιγα σιγα έγινε αξιοπρεπής ταβέρνα, είχε "θητεύσει" στο χώρο ... δεν ήταν ουρανοκατέβατος !!
- Η ταβέρνα του ήταν στο τέρμα της οδου Αριστοτέλους και Αγίου Μελετίου, φανταζόμαστε σε μιά σχετικά αραιοκατοικημένη -τότε- γειτονιά, μακρυά απο τα "καθιερωμένα" μέρη που ακούγονταν μπουζούκι ...
- Η τελευταία μανία των Αθηναίων -του 1929- ήταν να κατακλύζουν τα ταπεινά ταβερνάκια τρώγοντας παραδοσιακά μεζεκλίκια και όχι τα μεγάλα ξενοδοχεία με το κοσμοπολιτικό χρήμα, που ως τότε υποθέτουμε γέμιζαν και ήταν της μοδός !!! Απίστευτο να το βλέπουμε γραμμένο αυτο σε μια έγκυρη εφημερίδα της εποχής, ενω είναι κάτι που φανταζόμαστε απο την πορεία της δισκογραφίας και τη στροφή απο το 1928 στις Σμυρνέϊκες ορχήστρες και το Μικρασιάτικο ρεπερτόριο και υποθέταμε ασφαλώς αφου απο το '28-'29 και μετα ξεκινάν την πλούσια καρριέρα τους πολλοι μετέπειτα συνθέτες, τραγουδιστές και οργανοπαίκτες του λαϊκού τραγουδιού, όπως οι Ρούκουνας, Εσκενάζυ, Καρίπης, Ασίκης, Σέμσης, Ογδοντάκης, Σκαρβέλης κλπ ενω οι μέχρι τότε ενασχολούμενοι και με το ελαφρό τραγούδι όπως Τούντας, Νταλγκας κ.α. μεταστρέφονται σε θιασώτες της λαϊκής μουσικής, φτιάχνοντας και τραγουδώντας τραγούδια με αντίστοιχο περιεχόμενο μέχρι και χασικλίδικα. Ετσι τα χρόνια αυτα γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία τραγούδια όπως : Ομολογίες, Νέοι χασικλήδες (1927), Χασαπάκι (1928), Μανώλης (1929) κλπ
- Γνωστη πρωταγωνίστρια του θεάτρου τα έσπασε και έκανε πράγματα που παρόμοια έκαναν δεκαετίες μετα, μερακλωμένες θεατρίνες και θεατρίνοι, σε λαϊκα μαγαζιά όπως το "Δάσος" το 1937-'40, η "Πίνδος" 1948-'58 και άλλα πολλα ...
- Ο περι ου ο λόγος Τάσος, δεν έπαιζε μπουζούκι σε πάλκο ή κάτι τέτοιο ... αλλα μόνο αν και όποτε γουστάριζε !! Ηταν άλλωστε βήμα βήμα η εξέλιξη που γινόταν ... απο τη δεκαετία του 1910 μαθαίνουμε για μπουζουξήδες ελάχιστους στον Πειραιά και την Αθήνα που εκτος απο τα σπίτια και τα ιδιωτικά γλέντια, παίζουν σε μικρα ταβερνάκια ή καφενεία ενω τη δεκαετία αυτη η φυλακή αποτελεί σχολείο της μαγκιάς και του μπουζουκιού με αποτέλεσμα, όσοι αποφυλακίζονται να κουβαλάνε αυτο το χούι, όπως ο Νίκος Σκριβάνος.
Στον Πειραιά ακόμα τη δεκαετία του 1920 και πριν το 1925 παίζουν μπουζούκι αρκετοί, ο Επιτροπάκης, ο Μιχάλης Ρεγγίνας, ο Γαβρίλος, ο Σταύρος ο μηχανικός, ο Ηλίας Καμπανάος, το Αλεκάκι, ο Αντρικάκης, ο Παράκιας, ο Γυαλιάς, ο Ζυμαρίτης, ο Αϊβαλιώτης, ο αδερφός του Σκριβάνου Γιώργος, ο Χαρίλαος Κηρομύτης, ταμπουρά παίζει ο Γιοβάν Τσαούς ενω στην Αθήνα ο Σκούρτης, ο Μανέτας, στις Τζιτζιφιές ο Γκινόπουλος και στο Αιγάλεω ο πατέρας του Ζαμπέτα με μπουζούκι του Κοπελιάδη !!

Έφυγε απο τη ζωη ο κορυφαίος ερευνητής του ρεμπέτικου, Κώστας Χατζηδουλής

Πριν ένα μήνα, στις 17 Απρίλη έφυγε απο τη ζωη ο Κώστας Χατζηδουλής, λίγο πριν την εκδήλωση που ετοίμαζε με τους συνεργάτες του το Σάββατο του Λαζάρου 20 Απρίλη. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε δυό βδομάδες αργότερα. Απο το ogdoo.gr αντιγράφουμε:

"Το μπαράκι του Μάριου" στο "Αλάτι της γης" - 14/5

Αυτή την Κυριακή 14 Μαΐου 2017 στην ΕΡΤ1, 13:00-15:00
ΣΤΟ «ΜΠΑΡΑΚΙ ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ» (ΝΕΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ)
Η αυλή των θαυμάτων του λαϊκού τραγουδιού

Μπαγιαντέρας στην ΕΤ-1

Δεν το πρόλαβα απ'την αρχη το αφιέρωμα στο Μπαγιαντέρα στην ΕΤ 1 γύρω στις 2.00 τα μεσάνυχτα πριν απο λίγο δηλαδή !! Είδα πάντως μέχρι το τέλος και είχε δύο θετικά, ότι μίλησε αρκετή ώρα η κόρη του και κάποια γειτόνισα αν κατάλαβα καλα και ότι πρέπει να ήταν σε επιμέλεια του Σπύρου Παπαϊωάννου, ερευνητή του ρεμπέτικου που εκτιμώ !!
Αυτο που δεν καταλαβαίνω είναι : γιατι η ΕΡΤ θεωρεί τόσο γκα-γκαν αυτα τα φιλμ-ντοκυμανταίρ και τα βάζει σε μεγάλες γιορτές και επετείους και αφου τα βάζει, γιατί τα βάζει τέτοιες ώρες ;;
Λέτε να στείλω μέϊλ στον Ανδρικάκη ; Υπάρχει αυτος ακόμα στην ΕΡΤ ; Κάποτε του έστελνα τακτικά μέϊλ για τους κρατικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς στα Χανιά, ότι δεν έχουμε το 3ο πρόγραμμα και ότι εκπέμπουν μονοφωνικά όλοι οι κρατικοί και κάποια στιγμη τα έφτιαξαν ... για να ιδούμε ...

ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΡΥΣΙΝΗΣ, ένας μεγαλοφυής μουσικός !!

ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΡΥΣΙΝΗΣ - ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ  ΜΑΕΣΤΡΟΣ ΚΑΙ ΔΑΣΚΑΛΟΣ

Του Κώστα Μπαλαχούτη

Αρκετές είναι οι περιπτώσεις καλλιτεχνών, όπου κάποια φυσική ατέλειά τους τους, στάθηκε αφορμή και αιτία, να κερδίσουν την συμπάθεια του κοινού και να διαγράψουν λαμπρή πορεία, χωρίς να παραγνωρίζουμε το ταλέντο και τις ικανότητές τους. Η Μαριάννα Χατζοπούλου μεσουράνησε στα τέλη του '50 και στις αρχές του '60 ως «τυφλό αηδόνι» ενώ ο Σπύρος Ζαγοραίος, εδώ και δεκαετίες, έχει για σήμα κατατεθέν του το ψεύτικο-συμπληρωματικό χέρι που δίνει άλλη διάσταση στα «μάγκικα» και «αλέγκρα» τραγούδια του. Ο ίδιος έκανε σουξέ με τη σύνθεσή του Είμαι ανάπηρος και έχω ανάγκη απ' την αγάπη σου. Ελάχιστες όμως είναι οι φορές όπου ένας δημιουργός και μαέστρος ξεπερνά τα εμπόδια της φύσης και σηματοδοτεί σαν φάρος φωτεινός τις εξελίξεις στο αντικείμενό του, ανακαλύπτοντας νέα ταλέντα και δίνοντάς τους βήμα να εκφραστούν και παράλληλα «συμμαζεύοντας» και βελτιώνοντας τις καταθέσεις των ομότεχνών του. Ακόμη και σε διεθνές επίπεδο, οι Ray Charles, Stevie Wonder, Sammy Davis Jr., Αndrea Boccelli, που λειτουργούν -ειδικά οι δύο πρώτοι- σαν συνθέτες και στιχουργοί, ήταν και είναι πάνω απ' όλα ερμηνευτές των πονημάτων τους ενώ ο Μπαγιαντέρας πρώτα καθιερώθηκε ως μουσικοσυνθέτης και στη συνέχεια στερήθηκε την όρασή του. Εδώ ακριβώς έγκειται και η πρωτοτυπία και πρωτοπορία του Στέλιου Χρυσίνη, που αν και έχασε το φως του από τα πρώτες μόλις στιγμές του στη ζωή κατάφερε για μεγάλο διάστημα, μέχρι και τον πρόωρο θάνατό του, να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο «δασκάλου» στη δισκογραφία και γενικότερα στο λαϊκό μας τραγούδι.

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ

Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1916. Ήταν το τέταρτο παιδί -μετά την Μαρία, τον Βασίλη και τον Παναγιώτη, μιας μεσοαστικής οικογένειας. Οι γονείς του, αρβανίτικης καταγωγής, είχαν μεταναστεύσει από το Κρανίδι Αργολίδας στο μεγάλο λιμάνι. Ο Στέλιος και ο αδελφός του Παναγιώτης-που ήταν μεγαλύτερος του κατά έξι χρόνια- θα χάσουν το φως τους σε μικρή ηλικία. Παρ' όλα αυτά θα αρχίσουν από παιδιά μαθήματα μουσικής όπου και θα επιδείξουν ξεχωριστή κλίση. Διδάχτηκαν βιολί, πιάνο, κιθάρα, λαούτο, μαντόλα, μαντολίνο που τους εξασφάλισαν το εύκολο πέρασμα στους μπουζουκομπαγλαμάδες. Στις αρχές του ΄30 συνοδεύουν, παίζοντας ζωντανά στους κινηματογράφους, τις προβολές των βουβών ταινιών. Ξεχωρίζουν για την ικανότητά τους να αναπαράγουν με πιστότητα, σαν «μαγνητόφωνα», την μουσική και τα τραγούδια από διάφορες παραστάσεις, επιθεωρήσεις, οπερέτες και γίνονται γνωστοί στο κύκλο των μουσικών. Είναι ενδεικτικά τα λόγια του μουσικοσυνθέτη Λευτέρη Γουναρόπουλου: << Τον Χρυσίνη τον πρωτάκουσα στο μπαράκι του Βρυώνη στον Πειραιά το 1932 ή 33. Ήμουν παιδί. Μέσα, πίσω από ένα σιδερένιο στρογγυλό τραπεζάκι, αυτός έπαιζε μπουζούκι και ο Παναγιώτης, ο αδελφός του κιθάρα, κι απ έξω ουρά για να τον ακούσουν. Ουρά σου λέω. Ο Στέλιος ήταν μεγαλοφυής. Έγραψε πράγματα που δεν μπορείς να τα πιάσεις. Κάποια μέρα θα του βγάλουν όλοι το καπέλο. Για μένα ήταν απ' τους καλύτερους>>1.

Το 1934 μπαίνει στην δισκογραφία με το τραγούδι με το Χτες στο βράδυ στον τεκέ μας (Columbia DG 21224), με ερμηνευτή τον Στελλάκη Περπινιάδη. Ένα από τα πιο περίτεχνα χασικλίδικα που γνώρισε απανωτές επανεκτελέσεις και ακόμα και σήμερα παίζεται στα πάλκα. Ακροβατώντας ανάμεσα στο πειραιώτικο ρεμπέτικο και το σμυρνέϊκο ιδίωμα, ο 19άχρονος δημιουργός καταθέτει την επόμενη χρονιά το εκπληκτικό Αργιλέ μου γιατί σβήνεις με την Γεωργία Μυττάκη, την «τρανή» του δημοτικού που έκανε μερικά χαρακτηριστικά περάσματα στο λαϊκό τραγούδι. Θα ακολουθήσουν συμπράξεις με τον περίφημο βιολίστα Δημήτρη Σέμση ή Σαλονικιό (Στ'ορκίζομαι στο κύμα, Χρόνια στις θάλασσες γυρνώ κ.ά) και τον Παναγιώτη Τούντα (Στο είπα περδικούλα μου, Το θαλασσί φουστάνι κ.ά). Συνθέσεις του ερμηνεύουν οι Ρίτα Αμπατζή (Μια μελαχροινή), Στέλιος Κερομύτης (Μ' έκαψες σκύλα), Γιώργος Κάβουρας (Τα ψαράδικα) κ.ά. Ήδη από τα προπολεμικά χρόνια συνεργάζεται με όλες τις δισκογραφικές εταιρείες ενώ έχει εξελιχθεί σε ανιχνευτή ταλέντων, όπου χάρη στην παρέμβασή του περνούν την πόρτα των studio στη Ριζούπολη οι Σταύρος Ρεμούνδος, Λέλα Οικονομίδου, Κώστας Λαίνης, Τασία Βρυώνη κ.ά. Την περίοδο της Κατοχής θα δουλέψει σε ταβέρνες σε συνοικίες της πρωτεύουσας αλλά και σε στέκια στα Μεσόγεια. Με μοναδική άνεση προσαρμόζεται στις απαιτήσεις και ανάγκες της πελατείας τους. Κατέχει καλά τα μυστικά του ευρωπαϊκού, μικρασιατικού, δημοτικού και ρεμπέτικου τραγουδιού που άλλοτε παντρεύει ενώ άλλοτε περνάει με ευκολία απ' το ένα είδος στο άλλο. 

ολόκληρο το άρθρο στο μπλογκ
Ρεμπέτικοι Διάλογοι

Ο γιός του Μπαγιαντέρα στη γύρα !!

Τρωκτικό
Το 'γραφε η μοίρα του τελικά και ο γιός του μεγάλου συνθέτη και στιχουργού Δημήτρη Γκόγκου ή Μπαγιαντέρα, Γιάννης να ακολουθήσει τη μοίρα του πατέρα του και να βγει στη γύρα με το μπουζούκι του, το τραγούδι του, την ιστορία του και πάνω απ'ολα τη βασανισμένη του ζωη (πιστεύω να μη γίνομαι μελό ...)
Απο την εφημερίδα espresso μαθαίνουμε ότι λόγοι οικονομικοί τον αναγκάζουν να βγει στο δρόμο με το μπουζούκι για το μεροκάματο !! Την ώρα που τα κοράκια λυμαίνονταν το Υπουργείο πολιτισμού, ένας άνθρωπος που αντιπροσωπεύει το λαϊκό μας τραγούδι, βγαίνει στο δρόμο γιατι υπερήφανος σαν τον πατέρα του, που ήταν ο τελευταίος απο 18 παιδιά, δεν θέλει να παρακαλέσει κανένα για κάποιο σίγουρο εισόδημα που θα του εξασφάλιζε ενδεχόμενα ένα κομματικό βόλεμα ... Αυτος που ο πατέρας του έγραψε το "Χατζηκυριάκειο", την "Ψαροπούλα", το "Σα μαγεμένο τι μυαλό μου" που κάθε βράδυ τώρα και 70 χρόνια ακούγονται πέρα ως πέρα στη χώρα μας και σ'ολον τον κόσμο και μαζι με το "Ζούσα μοναχός χωρις αγάπη", "Γυρνω σαν νυχτερίδα", "Καπνουλού μου όμορφη", "Ξαβεριώτισα", "Κουτσουκαριώτισα", "Παντέρημος μεσ'το ντουνιά", "Μαναβάκι", "Το σκέρτσο σου το μαγικό" "Μάτια γλυκα και γαλανά "κ.α. άνοιξαν δρόμους στο λαϊκό τραγούδι και "ξεστράβωσαν" πολλους με τις περίτεχνες μελωδίες και τους στίχους τους, που ήταν λαϊκή ποιήση όπως ομολογούν όλοι !! Αυτος που τα τραγούδια του πατέρα του τραγούδησαν ο Στράτος Παγιουμτζής, ο Στελλάκης, η Ρίτα Αμπατζή, η Γεωργακοπούλου, η Μπέλλου, ο Τζουανάκος, ο Ευγενικός, η Ντάλλια, ο Καλλέργης, η Νίνου, ο Παπαϊωάννου, ο Ρουμελιώτης, ο Τσομίδης και έπαιξαν ο Χιώτης, ο Τσιτσάνης ο Χρυσίνης και άλλοι !!
Ο Γιάννης Γκόγκος που για πολλα χρόνια ήταν τα μάτια για τον τυφλο πατέρα του όταν έβγαινε κι αυτος στη γύρα, είναι ΝΤΡΟΠΗ για την Ελλάδα τη χώρα του πολιτισμού, να αναγκάζεται να βγαίνει με το καπέλλο ή το πιάτο που έλεγαν παλιά, στους δρόμους ... Υπουργοί θα περάσουν πολλοι και θα πάνε σπίτια τους ... ο Μπαγιαντέρας όμως δεν θα ξεχαστεί ποτε !! Κάνουμε έκκληση απο εδω στον Πάρη Μήτσου του 902 να κάνει μία εκπομπή τουλάχιστον με το γιο του Μπαγιαντέρα Γιάννη και ακόμα να κάνουμε κάτι εμεις οι φίλοι του ρεμπέτικου σαν φόρο τιμης, όχι ελεημοσύνη σε αναπλήρωση αυτων που δεν έκανε το ρημαγμένο κράτος μας ...

Κερομύτης, Μπαγιαντέρας, Μοσχονάς - Συνέντευξη περί ρεμπέτικου

Αμφισβήτηση Νίκου Μάθεση ...

Η συζητηση στο ρεμπ.φορουμ περι του Νίκου Μάθεση, συνεχιζεται και η μπαλα μας παιρνει αναφανδόν ... Απαντω λοιπον κι εγω εδω στα ισια μετα το σχόλιο που έγινε στην προηγούμενη ανάρτηση ...

Κάποιος διαχειριστής σε πεισμωμένη αντίδραση του σε αντίθετες απο την "κεντρικη γραμμη" του φορουμ απόψεις περι του Μάθεση, που κατα την άποψη τους συνηγορούν στη δικη μας ανάρτηση, τον αποκαλεί κουτσαβάκι και καθαρίζει πατ-κιουτ παραπέμποντας στη βιογραφία του Παπαϊωάννου και στον Χατζηδουλή !!
Το θεμα αρχίζει να μεγαλώνει αφου το να ορίσουμε τώρα εμεις εν έτει 2009 ποιος ήταν ο μάγκας και ποιος ο κουτσαβάκης στα 1920-40 αγγίζει τα όρια του φαιδρου !!!
Μάλιστα όποιος εχει ζήσει μάγκες μπορει να καταλάβει 5 πράματα και να ειναι πιο αντικειμενικός στις εκτιμήσεις του ...
Ξεκινάμε ομως απο τον ορισμό του μάγκα αφου με τα τόσα βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει, έχουν δοθει πια όχι ένας αλλα εικοσιένας ορισμοί και περιγραφές του μάγκα και όποιος θέλει κρατάει όποιον τον συμφέρει !! Αν πάρουμε λοιπον την περιγραφή που λέει μάγκας είναι ο ήσυχος, ο πράος, που κάνει το καλο και τις αγαθοεργίες, δεν έχει ξεσπάσματα σε αδικίες και αξιολογείται μετα θανατον ... τότε να μας πούνε ποιος είναι αυτος (ο εξης ένας : ο Παπαϊωάννου) και να τους βγάλουμε όλους τους άλλους τσάμπα μάγκες και κουτσαβάκια ...
Αν ειναι μαγκας ο νταης, ο χασικλής, ο μπουρδελιάρης, ο φέρων κάμα και στιβάλια με ψηλο τακούνι επίσης να το μάθουμε και να βάλουμε στη θέση τους, τους "ξενέρωτους" με το ούζο και το μπεγλεράκι ...
Με τα δυο αυτα παραδείγματα θέλω να δείξω οτι μάγκας δεν ειναι κομματικη ταυτότητα μελους επομενως να μην βιάζονται κάποιοι να χαρακτηρίσουν το Μάθεση κουτσαβάκι ...
Με αυτη τη λογικη, ο Μαρκος που έγραψε 250 τραγουδια και πηρε και 50 παραδοσιακα, ανακηρύσσεται κλέφτης και ο Τσιτσάνης το ίδιο αφου πέρασε στο όνομα τους τραγούδια άλλων ...
Ο Μπαγιαντέρας που τα έβαλε με σκυλόμαγκες και νταήδες δεν χαρακτήρισε ποτε εαυτόν μάγκα και ούτε τον ενδιέφερε στο φινάλε ...
Μάγκας κατ'αρχην ηταν αυτος που ειχε συγκεκριμένο τρόπο ζωης, ντυσίματος, συμπεριφοράς και ομιλιας. Αν οι πραξεις του αθροιστικά στην πορεία είχαν τα χαρακτηριστικά κουτσαβάκη αυτο δεν θα το μάθουμε μόνο απο μια πηγη ... Οι πράξεις όλων των άλλων ήταν μάγκικες άρα ;;
Στην πορεία βέβαια κατέληξε μαγκιά να θεωρούνται είτε οι καλες πράξεις και αυτος που δε μιλάει σε ότι κι αν του κάνουν είτε ή έννοια του "πουλάω μαγκια" ... κάτσε ύστερα βρες άκρη ...
Ο Μάθεσης ειχε δύο κόντρες με τους φίλους του το Μάρκο και το Δελιά και αιτιολόγησε στη βιογραφία του το λόγο !! Στην περίπτωση μάλιστα του Δελιά ήτανε στημένη πλάκα απο τον Μπάτη και το θέμα έληξε σε 5 λεφτα ... Ο Μάθεσης ήτανε γνωστος νταης ομως, δεν εγινε νταης ξαφνικά ... τον ξέρανε δηλαδή στον Πειραιά !! Απ'την άλλη όμως έτρεξε στις εταιρείες να στηρίξει τους ρεμπέτες για να μην πω προωθήσει, μιλώντας με τον ΤΟΥΝΤΑ προσωπικά, που ήταν οτι είναι σήμερα ξέρω γω ... ο Μπενέτος, μεγάλος παραγωγός της ΜΙΝΩΣ!!
Ο Γενίτσαρης που έκανε εξ ίσου ακραίες πράξεις και επεισόδια και "πείραξε" άλλους γιατί θεωρείται μάγκας ;;
Οι Σκριβάνοι, Μουστάκες και λοιποι Πειραιώτες έχουμε την εντύπωση ότι ήτανε ήσυχοι θαμώνες καφενείου που ακούγανε κανα ρεμπέτικο ;;
Ο Μάρκος νιόπαντρος με τη Ζιγκοάλα ειχε γινει αγαπητικός στα μπουρδελα και μετα είχε παράπονο πως αυτη τον απάτησε με τον ξάδερφο του ...

Αν αρχίσουμε απο τώρα να διαστρεβλώνουμε την ιστορία του λαϊκού μας τραγουδιού ξεχωρίζοντας τους "καλούς" και τους "κακούς", το χάσαμε το τραίνο πατριώτες ... άλλοι βλεπουν φιλμ νουαρ ...

υγ
Και για να πάμε στα δικα μας, αν απο εμπάθεια και μόνο δεν δεχόμαστε τι λέει κάποιος και κοντράρουμε διαρκώς σε ότι λέει, αυτο τι είναι ;;
υγ2
Ελπίζω τα γραφόμενα μου να μη θεωρούνται αγιοποίηση του Μάθεση. Μέση οδος δηλαδή για κάποιους δεν υπάρχει ;;

Φέρρης και Βαγγέλης Παπάζογλου

Στην προχθεσινή εκπομπή του Κώστα Φέρρη όπου εκτος απο τον μέτριο τρόπο παρουσίασης των τραγουδιών και τη φτωχή σκηνοθεσία, αναφέρονται εν τάχει και εν είδη γαρνιτούρας περιστατικά και ιστορικά στοιχεία για το ρεμπέτικο, γίνεται ένας αχταρμάς πληροφόρησης πολλες φορες εσφαλμένος. Ενα απο αυτα που συγκράτησα ήταν η αναφορά του ίδιου του Φέρρη για την περίοδο "δράσης" στη σύνθεση και δισκογραφία του Βαγγέλη Παπάζογλου του Σμυρνιού αυτου συνθέτη και μουσικού .
Ακούσαμε λοιπον ότι ο Βαγγ.Παπάζογλου έδρασε πριν τα μπουζούκια εννοώντας προφανώς ότι όλα του ή τα περισσότερα τραγούδια του κυκλοφόρησαν και ακούστηκαν πριν το 1932 αφου σύμφωνα με όλα τα δεδομένα, τα 4 οργανικά του Χαλικιά κυκλοφόρησαν στις αρχες του 1932 και αν βγάλουμε απο το λογαριασμό τις 3 ηχογραφήσεις του Μανέτα του 1931 και δεχτούμε σαν πρώτες ελληνικές κυκλοφορίες με μπουζούκι αυτες του Μάρκου και του Μπάτη, οι Πειραιώτες με τα μπουζούκια και τους μπαγλαμάδες τους, ηχογραφούν και κυκλοφορούν μέσα στο 1932 έξη τραγούδια (Σούχει λάχει, Μπάτης ο δερβίσης, Καραντουζένι, Αράπ, Εφουμάραμ΄ένα βράδυ, Ταξίμι σίρφ). Μέσα δε στο 1933 γίνεται η κοσμογονία, όταν ο Μάρκος κυκλοφορεί κάπου 20 τραγούδια και ακόμα ο Μπάτης και ο Δελιάς ενω το 1934 πια ηχογραφούν πολλοι όπως ο Κηρομύτης, ο Μπαγιαντέρας και σιγα σιγα παίρνουν θάρρος και οι μαέστροι των εταιρειών (Τούντας, Περιστέρης, Σέμσης) να βάλουν μπουζούκι σε πολλα λαϊκά τραγούδια !!
Είναι λοιπον εντελώς εσφαλμένο και ψευδες ότι ο Παπάζογλους κυκλοφορεί τα τραγούδια του πριν τα μπουζούκια. Ο Βαγγέλης Παπάζογλου ηχογραφεί 2 τραγούδια το 1933 (Λαχανάδες, Αργιλε μου γιατί σβήνεις) και μέσα στο 1934 ηχογραφεί το 80 % της δισκογραφίας του κάπου δηλαδή 22 ηχογραφήσεις !! Επομένως παράλληλα με τα μπουζούκια και λίγο πιο μετα μπορούμε να πούμε ότι ξεκίνησε και έδρασε ο "Αγγούρης" και ίσως να παρακινήθηκε απο τον τρόπο σύνθεσης των Πειραιωτών ρεμπέτηδων !!
Μπουζούκι έβαλε σε λίγα τραγούδια του, όπως στην "Πύλο" με τον καθαρόαιμο Πειραιώτη Παγιουμτζή και στο "Παιδι του δρόμου" με τον Κάβουρα. Αντίθετα με το μύθο που λέει ότι μετα τον Μεταξά σταμάτησε να ηχογραφεί, τα στοιχεία του Μανιάτη λένε ότι το '36 κυκλοφορεί δύο τραγούδια το '37 δύο και το '38 ένα (Να μη λες το μυστικό σου) με το Ρούκουνα.
Ευκαιρίας δοθείσης να πούμε ότι η σύζυγος του Αγγέλα ή Αγγελίτσα Μαρωνίτη-Παπάζογλου προηγήθηκε του Βαγγέλη, ηχογραφώντας έναν αμανέ και το "Καλε δε με λυπάσαι" το 1930 στην Odeon ενω υπάρχει και μία μυστηριώδης κυκλοφορία στο όνομα του Βαγγέλη Παπάζογλου σαν τραγουδιστή απο το 1929 στο τραγούδι : "Μόνια" του Ι.Κομνηνού που αναφέρεται σαν "Ασμα οπερέτας". Στην πίσω πλευρα του δίσκου Columbia Αγγλίας, τραγουδάει ο περίφημος Πωλ (Γαδ) σε τραγούδι πάλι του Κομνηνού. Ο Παπάζογλου σαν οργανοπαίκτης και δη του μπάντζο και σαν καλλίφωνος που ξέρουμε ότι ήταν πολυ πιθανόν να τραγούδησε αυτο το άσμα αφου μέχρι τη "Μάντρα του Σαραντόπουλου" και το "Δάσος" στο Βοτανικό, το ρεπερτόριο των κοσμικών κέντρων περιείχε απο κλασσική μουσική και οπερέτες μέχρι δημοτικά και κλέφτικα και ρεμπέτικα και ο Παπάζογλου ξέρουμε επίσης ότι βασικά βιοποριζόταν σαν μουσικός στα κέντρα !!

Και για να μην φαινόμαστε κακιασμένοι, να πούμε ότι η εκτέλεση των "Λαχανάδων" στην εκπομπή "Ονείρου Ελλας" στη διασκευή της Θέσιας Παναγιώτου, μας άρεσε ...

Η γέννηση του ρεμπέτικου και κουτσαβάκικου. Σκέψεις πάνω στις θέσεις του Ηλία Μπαρούνη

Ενδιαφέρουσες οι απόψεις του Ηλία Μπαρούνη, γνωστου συλλέκτη του ρεμπέτικου και συνοδοιπόρου των ερευνητών της δεκαετίας του 1970, με βαρύνουσα γνώμη, που όμως τόσα χρόνια δεν έχει εκφραστεί δημόσια. Ομολογώ ότι δεν είχα αντιληφθεί την προδημοσίευση στο περιοδικό "Συλλογές" τον Ιούνη του 2013.

Γιάννης Βέλλας

Στην ταινία αυτή (που δείχνει τώρα η ΕΤ3) τη μουσική έχει γράψει ο Γιάννης Βέλλας. Συνθέτης του "ελαφρού" -του λεγόμενου- που έγραψε και αρκετά αρχοντορεμπέτικα, όπως και οι συνάδελφοι του, Σογιούλ, Μουζάκης κ.α.
Στην κατηγορία αυτή θα βάζαμε και το Μάνο Χατζιδάκι αν το υπόλοιπο του έργο δεν ήταν αυτο που ήταν, ενώ το περίεργο είναι ότι και καθαρόαιμοι ρεμπέτες συνθέτες όπως ο Μητσάκης και ο Τσιτσάνης ερωτοτρόπησαν την 5ετία 1955-60 με το είδος αυτό ("Απόψε είσαι για φιλί", "Το σκαλοπάτι σου" κ.α.).
Η μουσική του Βέλλα στην ταινία αυτή του 1959 που πρωταγωνιστούν ο Γκιωνάκης, ο Βέγγος και ο Γιώργος Καμπανέλης, με τη συμμετοχή της Γεωργίας Βασιλειάδου, του ενός απο τους δύο "Αγκόπ" Γιάννη Σπαρίδη και της νέας τότε "ενζενύ" Μάρθας Καραγιάννη, δεν είναι "σκορ" (score) δηλαδή υπόκρουση, αλλά τραγούδια που συνοδεύουν εν είδη μιούζικαλ την πλοκή του έργου. Οι ρόλοι πειστικοί και το στόρυ ενδιαφέρον ενω οι ελληνικούρες και οι ατάκες δίνουν και παίρνουν!!
Τα τραγούδια που ακούγονται είναι καθαρά δείγματα αρχοντορεμπέτικου ενω δε λείπουν τα ταγκό και τα ελαφρά που ειδικεύονταν ο Βέλλας όπως και τα καλαματιανά. Από τη λατρεία που του είχαν οι περασμένες γενιές φαίνεται ότι ήταν ένας πολυ πετυχημένος δημιουργός. Τα πανελλήνιο τον "ξαναγνώρισε" με την τεράστια επιτυχία της Ελευθερίας Αρβανιτάκη "Είμαι ερωτευμένος με τα μάτια σου" ένα τραγούδι που πρωτοκυκλοφόρησε το 1939. 
Η αλήθεια είναι ότι σε αυτό το στυλ του ελαφρού χασαποσέρβικου, τα χρόνια 1938-39 κυκλοφόρησαν δύο τραγούδια του Αντώνη Νταλγκά, "Που να βρω γυναίκα να σου μοιάζει" και "Τι θα γίνω εγώ χωρίς εσένα", το διάστημα που ο Νταλγκάς είχε ήδη "μετακομίσει" στο ελαφρό τραγούδι, παρόλο που είχε μιά πολυ μεγάλη καρριέρα στο ρεμπέτικο στη δεκαετία του 1920 και μέχρι το 1935.
Μέσα λοιπον στο κλίμα της χαβάγιας, του ταγκό, του φοξ, του βαλς, του ταγκό οριεντάλ (Ζεχρά) και της χαμπανέρα, που ήταν το κατεστημένο στο ελαφρό τραγούδι στη δεκαετία '30, ο πολίτης Αντώνης Διαμαντίδης-Νταλγκάς (1892-1945) φαίνεται ότι εισήγαγε το χασαποσέρβικο (γρήγορο χασάπικο ή αργό σέρβικο) με τα δύο αυτά τραγούδια, κεκτημένο ήδη απο το ρεμπέτικο ρεπερτόριο. Το ρεμπέτικο δεν μέτραγε ιδαίτερα πολλά σέρβικα και χασαποσέρβικα την περίοδο αυτή, γιατί έχουμε την εντύπωση ότι τα πολλά σέρβικα του Τσιτσάνη, του Παπαιωάννου εκαι του Χιώτη είχαν καθιερωθεί πριν τον πόλεμο. Στην ουσία ο Μάρκος είχε γράψει το "Μικρός αρρεβωνιάστηκα", ο Μπάτης το "Μπουφετζή", ο Μπαγιαντέρας "Θα κλέψω μια μελαχρινή" και απο 1-2 οργανικά ο Τσιτσάνης, ο Χατζηχρήστος και ο Παπαιωάννου.

Στους τίτλους της ταινίας φαίνεται ότι μπουζούκι παίζει κάποιος Γιαννάκης και πιθανότατα πρόκειται για το Γιαννάκη Αγγέλου, ένα μπουζουξή που έκανε θραύση με το που εμφανίστηκε εκείνα τα χρόνια. Όμως τότε και ο Μπέμπης άρχισε να "κάνει" τα δικά του, ο Μακριδάκης, ο Λεμονόπουλος, ο Σπόρος και ο Τατασόπουλος έγραψαν σειρά απο οργανικά και ταξίμια, ήρθε και το 4χορδο με πολλους καλους μπουζουξήδες και η δόξα του δεν κράτησε πολύ. Ασφαλώς ήταν μεγάλος μπουζουξής ο Αγγέλου και αυτό φαίνεται και απο το ταξίμι στο τραγούδι των τίτλων που ξανακούγεται μέσα στην ταινία, και που είναι ακούγεται σαν κιθάρα. 
Για τον Βέλλα μου έχει μιλήσει ένας μπουζουξής ο Σήφης, καλή του ώρα, ήταν γείτονες στην Αθήνα, σε κάποιο πρόαστιο έμενε ο Βέλλας και μου'χει τάξει μιά μέρα να μου πεί ιστορίες...

Ο θείος απ΄τον Καναδά

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΑΙΝΙΑΣ

Βρε πως σ'έφαγα στη μάπα (χασαποσέρβικο) + σόλο Γιαννάκη Αγγέλου - τίτλοι
Εδώ κομμένη αγόρι (χασάπικο)!! -11.47
Γεια χαρά σου αγάπη μου (ταγκό) -21.35
Θέλω φίνο γυναικάκι (τσιφτετέλι) -44.02
Να μας ζήσουν και οι δυό τους (καλαματιανό) -47.49
Βρε πως σ'έφαγα στη μάπα -54.34
Για σένα μόνο ζω (σουιγκ) -1.12.45 

 Γιάννης Βέλλας

Φημισμένος πρακτικός συνθέτης ελαφράς μουσικής (τέως επαγγελματίας ξυλουργός).
Έκανε τα πρώτα μουσικά του βήματα στο τέλος της δεκαετίας του 1930, σχηματίζοντας (με τους Πολυμέρη,Καββαδία, Δέδε και Χάλαρη) συγκρότημα με χαβάγιες (που αντικαταστούσαν στη "Μάντρα" του Αττίκ το Συγκρότημα του Κ. Μπέζου).
Το πρώτο του τραγούδι "Κάποτε κλάψαμε κι οι δυο" (στίχοι Κ. Κοφινιώτη) έγινε αμέσως μεγάλη επιτυχία. Ακολούθησε ένας πακτωλός τραγουδιών (πάνω από 250), ενώ ο συνθέτης τους άρχισε να σπουδάζει μουσική με τον Μ. Βούρτση, αλλά ποτέ η θεωρητική του κατάρτιση δεν τον έκανε ικανό να εναρμονίζει και να ενορχηστρώνει ο ίδιος τα τραγούδια του! (τον βοηθούσε ο Γ. Βιτάλης).
Παράλληλα πήρε μαθήματα ακορντεόν από τον αδελφό τού Μ. Σουγιούλ και στη συνέχεια, πέρασε όλη σχεδόν τη ζωή του ως επαγγελματίας μουσικός νυχτερινών Κέντρων (στην Ελλλαδα και το εξωτερικό). Τα γνωστότερα τραγούδια του είναι τα εξής: "Γύρισε, σε περιμένω, γύρισε", "Ένα μπουκέτο μενεξέδες", "Γιατί να ζούμε χωρισμένοι, πες μου, γιατί", "Μη με θυμάσαι" (1940), «Δεν ζούνε τα πουλιά χωρίς τραγούδια», «Ποιος σε πήρε και μού `φυγες», "Πόσο σ' αγάπησα", "Ήρθες αργά", "Παπούτσι από τον τόπο σου", "Από τότε που σ' έχασα", "Πόσο γρήγορα με ξέχασες" (1946), "Πεθαίνω από αγάπη για σένα" (1947), «Ονειρεύτηκα πως γύρισες» (1948), "Πότε Μαριώ, θα πάμε πίσω στο χωριό" (1948), "Καλύτερα ο θάνατος παρά ο χωρισμός", "Ας είσαι καλά", "Μ' έκανες πάλι να κλάψω", "Βρήκα κοντά σου την ευτυχία", "Σήμερα" (1948), "Στην υγειά της", "Συγχώρεσέ με αγάπη μου", "Μη ζητάς αγάπες καινούργιες να βρεις", «Φεγγαράκι χλωμό της Αθήνας» (1949), "Αν δε σ' αρέσω, τη βόλτα σου", "Έσβησε ένας μεγάλος έρωτας", "Αφρική", "Σου έχω τόση αδυναμία", "Κι ας μην το θέλεις, θα σε φιλήσω", "Αυγούλες και βραδάκια", "Χωρίς εσένα", "6 μέρες", "Γιατί να σε θυμάμαι", «Ρόζα, Λουίζα»,"Ποια καρδιά δεν έχει κλάψει", "Μας χωρίζουν για πάντα", "Πέρασε κι αυτό το τραίνο", "Ξεκουράσου κοντά μου", "Μείνε κι απόψε", "Eίμ' ερωτευμένος με τα μάτια σου", "Τί θαρρείς πως σ' αγάπησα", κ.λπ. Στους LP δίσκους του: "Τα θηλυκά μπουζούκια" (1972) και "Αναμνήσεις" (1980).

Σημ. R.C.

Στην παραπάνω βιογραφία μαθαίνουμε γιά τον Δέδε πιθανότατα το γνωστό μας Γιάννη Δέδε και επίσης διασταυρώνουμε την πληροφορία γιά τον Κώστα Μπέζο που ως γνωστόν έπαιζε στη Μάντρα του Αττίκ.

Του δράκου η σπηλιά ...

Πολυ κουβέντα άνοιξε σε ρεμπέτικο φόρουμ που διάβαινα κι εγω εκει παλιότερα, εξ αιτίας ενος πιτσιρικά που αμφισβητεί το Μπάτη και μαζι με αυτον, τον όποιο Μπάτη του ρεμπέτικου ... ξεστομίζοντας λόγια ανάρμοστα που πιστεύω τις επόμενες ώρες ή ημέρες, όλο και κάποια κατραπακιά θα του έρθει ως απάντηση απο κάποιο πνεύμα που θάχει πάρει ανάποδες ...
Εμεις που κατοικούμε ακόμα εδω, θα του πούμε σε συνέχεια της απάντησης που του δόθηκε ότι βάσει αξιώματος του Μάρξ περι τυχαίου : "...αν δεν υπήρχε ο Μπάτης ίσως να μην υπήρχε ο Μαρκος και ίσως και το ρεμπέτικο" αρα ίσως και το λαϊκό της αισθητικής του ...οπουλου που υπερασπίζεται αυτος ο .... , θα του πούμε λοιπον να πηγαίνει τακτικά στη ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ στη Δραπετσώνα και να σκύβει γονυπετής ευχαριστώντας τον Θείο Μπάτη μέχρι να του κάψει ο ήλιος τον καφά (σβέρκο) και ύστερα για να ξελαμπικάρει να λέει σε κανένα βαρκάρη να του βάζει βαρίδια να κάθεται στον πάτο της θάλασσας ώσπου να σώνεται η ανάσα του και δώστου πάλι !! Να περνάει γονυπετής σαν ταμένος το δρόμο που πάει απο τον Αγιο Διονύση στα σχολειά στην Ανάσταση που ήτανε η μάντρα του Σαραντόπουλου όπου εκει μάζεψε τους μάγκες ο Μπάτης για να φτιάξουνε το πρώτο μαγαζί με μπουζούκια, στο μαγαζί που μέχρι τότε έπαιζε ο Στελλάκης και ο Κάβουρας ήταν οργανοπαίχτης !! Ως τότε ο Μάρκος είχε κυκλοφορήσει 5-6 δίσκους, ο Μπάτης 3-4 κι ακόμα παίζανε στα τεκεδάκια ... και βέβαια απο το 1925 με το χοροδιδασκαλείο στην Αίμου και απο το 1929 στου Καραϊσκάκη τις παράγκες με το απίθανο καφενείο-παλιατζίδικο και ότι άλλο θες στέκι του ... "οργάνωσε" τους άτακτους μάγκες του Πειραιά που παίζαν αυτα τα ίδια πράγματα απο το 1910 περίπου όπως έχει αφηγηθεί ο Μπαγιαντέρας, ο Κατσαρός και ο Κηρομύτης που ήταν παρόντες !!
Μα τι τους αφήνετε ρε παιδιά ... έλεος ...

Μνήμη Βασίλη Τσιτσάνη...

  Διπλή επέτειος σήμερα γέννησης και θανάτου ενός απο τους σπουδαιότερους εκπρόσωπους του ρεμπέτικου και γεννήτωρα του λαϊκού τραγουδιού του περασμένου αιώνα... Ο Βασίλης Τσιτσάνης γιός του Κώστα Τσατσάνη ή Τσιτσάνη, σαμαρά απο  τα Γιάννινα, μεγαλωμένος στην άκρη της πόλης των Τρικάλων κοντά στις στρατώνες, απ'όπου και πρωτάκουσε μπουζούκι γύρω στα 1925-'28 ενώ ταυτόχρονα μάθαινε βιολί με δάσκαλο τον αδελφό του Σπύρου Περιστέρη. Μεγάλη η βοήθεια απο τον αδερφό του στο ξεκίνημα αλλα και στη συνέχεια, αφου και οι δύο έπαιζαν το ίδιο καλά!
Με το Δημήτρη Περδικόπουλο γύρισε τη μισή Θεσσαλία και τη μισή Ρούμελη παίζοντας δημοτικά και τραγούδια της εποχής. Κατέβηκε στην Αθήνα για σπουδές υποτίθεται, όμως το μπουζούκι ήταν το πάθος και η "κατεύθυνση" του.
 Έμπνευση του η πλανεύτρα Τρικαλινή κόρη εύπορης οικογένειας, ντράπηκε όμως όταν τον είδε μαζί με το γυρολόγο φωνογραφιτζή το 1936 να παίζουν στα ταβερνάκια, βγάζοντας δίσκο. 
Ο Μάρκος είχε βγάλει τότε τους πρώτους του δίσκους. Ο Περδικόπουλος ήταν αυτός που τον έβαλε στις εταιρείες και το ποδαρικό έκαναν με μια διαχρονική επιτυχία, το "Σιγά καλέ την άμαξα" και στην πίσω πλευρά ένα χασικλίδικο της εποχής, "Σ'ένα τεκέ σκαρώσανε", με μιά τραγουδίστρια του δημοτικού, τη Μηττάκη, απο την Αυλώνα.
  Ο Πειραιάς ήταν άβατο για το μικρό και άβγαλτο "βλάχο"... τα βήματα του έφταναν μέχρι τα Πετράλωνα και το Βοτανικό. Τότε ο Μάρκος, ο Κερομύτης και οι άλλοι έπαιζαν στο "Δάσος" του Βλάχου, το πρώτο στην ουσία καθαυτό "μπουζουξίδικο" αν εξαιρέσουμε τον Σαραντόπουλο στο Κερατσίνι και ο Βασίλης με τον Περδικόπουλο σκαρφαλώνουν στη μάντρα να δουν "ζωντανά" τους ονομαστούς πειραιώτες μπουζουξήδες. Το '37 γίνεται αυτό και το '38 κάνει το ίδιο ο Μπιθικώτσης στη μάντρα ενος παρόμοιου μαγαζιού στο Αιγάλεω, όπου οι πεννιές και η μορφή του Μάρκου θα τον παρακινήσουν να ασχοληθεί με το ρεμπέτικο. "Δάνειο" που θα το "ξεπληρώσει" το 1959 με τη συνεργασία του με τον πατριάρχη του ρεμπέτικου!!
  Στα μέσα του '36 παζαρεύει με τις εταιρείες και το Σεπτέμβρη ηχογραφεί με την Καβαλιώτισα Ελβίρα Κάκκη -και όχι την Ελβίρα ντε Ιντάλγκο κύριε Κουνάδη...- ενώ λίγους μήνες αργότερα ο Παπαϊωάννου κυκλοφορεί τη "Φαληριώτισα" και λίγο μετά ο Χατζηχρήστος την "Κοκκινιώτισα". Ο Μάρκος εκείνη την εποχή βγάζει το "Χαράματα η ώρα τρεις" και  ο Μπαγιαντέρας "Θα κλέψω μιά μελαχροινή"... και όλα αυτά χωρις να ψυλλιάζονται πόσο κλασσικά, αγαπημένα και χρυσά στην κυριολεξία, θα γίνουν όλα αυτά τα τραγούδια!!!
Πρώτη του επιτυχία ένα πολύ πρωτότυπο χασάπικο με μακρόσυρτη μελωδία, χωρις ρεφραίν (όπως τα πρώτα του Μάρκου) αλλά με εξέλιξη όπως τα χασάπικα του Γιοβάν Τσαους, το "Να γιατί γυρνώ". Στη συνέχεια παίζει με τον Περδικόπουλο σε κουτουκάκια της Αθήνας, καταφέρει και παίρνει ένα χρόνο αναβολή απο το στρατό και κυκλοφορεί κάπου 10 ακόμα δίσκους. Το '38 παρουσιάζεται φαντάρος στη Θεσσαλονίκη ενώ τα τραγούδια του ακούγονται πολύ και οι εταιρείες του ζητάνε να γράψει κι άλλα...
  Η ιστορία μιάς κοπέλλας, της Ελίζας, που ήταν δεσμός κάποιου φίλου του, τον εμπνέουν να γράψει την "Αρχόντισα" και το τραγούδι αυτό θα τον κάνει πανελλήνια γνωστό.
Απο τότε και γιά 30 περίπου χρόνια, όλη η Ελλάδα θα περιμένει την καινούρια επιτυχία του "Τσίλια"...!! Το αποτέλεσμα; Κάπου 100 τραγούδια που παίζονται ακόμα και σήμερα καθε βράδυ στα πάλκα όπου γης και όπου έλληνες και ακόμα περισσότερα που κατά καιρούς οι μουσικοί τιμουν με νεότερες εκτελέσεις...
Εργο που πάνω σε αυτό βασίστηκαν με δική τους ομολογία Χατζηδάκις, Θεοδωράκης, Ξαρχάκος και άλλοι μεγάλοι συνθέτες του έντεχνου... Εργο που ούτε στον ύπνο τους μπορουν να δούν σημερινοί αιθαιροβάμονες και άλλοι επηρμένοι του χώρου...

 

Βασίλης Τσιτσάνης, ένας μεγάλος ρεμπέτης

Στο Ζυθεστιατόριον

 

Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ Αθηνών, 28 Σεπτεμβρίου 1915 

Σε μια πρώιμη εποχή, για εμάς που ασχολούμαστε με το ρεμπέτικο, ο αρθογράφος, χρονικογράφος μάλλον, ΜΠΡΑΝ, κάνει αναφορές στο μπουζούκι και σε άλλα συμπαρομαρτούντα, βάζοντας μας στην ατμόσφαιρα και μεταφέροντας μας στην εποχή αυτη.  Εποχή που η Ελλάδα ήταν  ήδη σε πόλεμο, μετά απο το Μακεδονικό αγώνα, τους Βαλκανικούς πολέμους και ήδη στον Παγκόσμιο πόλεμο του 1914-18. Μάλιστα δίπλα στο χρονογράφημα αυτο που είναι στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας, υπάρχει άρθρο με φωτογραφίες απο την ζωη των επιστράτων !!

Κατ'αρχήν ο τιτλος της ταβέρνα "Ζυθεστιατόριον" μάλλον ξενίζει τον αρθρογράφο και προχωράει στη συνέχεια στις πολυ εύγλωττες αναφορές και περιγραφέςς με τη γλώσσα της εποχής :

"Απο την αυγήν έως την άλλην αυγήν η ίδια φωνή και εις τον ίδιον πάντα παράλυτον τόνον γυρίζει τον σαθρόν τροχόν των ψευδαισθήσεων και αυτος τριζοβολεί λόγια αγάπης προς την "τσακπίναν, την ναζού και καμωματού" λόγια ελέγχου κατα της γυναικείας  απιστίας "είσαι γυαλένιος μαστραπάς κι όποιον ιδής τον αγαπάς", λόγια κατα της γυναικείας αχαριστίας "και εις αντάλλαγμα μου δίνης σκότος συφορά αχ... συφορά... αχ... σκληρή" και έτσι άθελα του γίνεται καταγραφέας και λαογράφος !!

Πιο κάτω αναφέρει -ίσως για πρώτη φορά ιστορικά- ότι το συναυλιακό Σαββατόβραδο αποτελούν ένα μπουζούκι και μία κιθάρα, η οποία μάλιστα έρχεται σε επαφή με τα (ανύπαρκτα) αφρόπλαστα στήθη κάποιων γυναικών (σουρεάλ...), φανταζόμαστε σε μιά στριμωγμένη ομήγυρη, μέσα σ'αυτο το ζυθεστιατόριο που μάλλον είχε τακτικά οργανοπαίκτες και βρίσκονταν στη "συνοικία των κουρασμένων και των δυστυχισμένων..." και δεν βρίσκω το λόγο για τον οποίο  ο ΜΠΡΑΝ, να γράψει κάποια φανταστική ιστορία, όπως ίσως κάνει στην εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, γύρω στο 1930 κάποιος άλλος χρονικογράφος...

Βλέπουμε ότι απο τότε χρησιμοποιήτο σε μιά ταβερνούλα της Αθήνας, απο τον μπουζουξή, ο στίχος "γυαλένιος είσαι μαστραπάς" που διασώθηκε αργότερα σε ηχογραφήσεις και ακόμα τραγουδιέται μέχρι σήμερα, όπως και οι εκφράσεις "τσακπίνα", "ναζού" και "καμωματού" που απο τότε και πριν την έλευση των Μικρασιατών τραγουδιόταν απο τους Αθηναίους μουσικούς. 

Την εποχή αυτη σε άρθρο εφημερίδας επίσης αναφέρεται μία μπυραρία στο λόφο του Μέτς, που μάλλον θα ήταν κάποιο εξοχικό κέντρο για πιο μεγάλα βαλάντια και είναι γνωστό ότι υπήρχε ακόμα το κέντρο "Ακταίον" στο Φάληρο. Αρκετά ήταν και τα καφε-αμάν στην Αθήνα και οι μπυραρίες στον Πειραιά γιά τις οποίες μιλούσε ο Μιχ.Μητσάκης γύρω στο 1895. Σε καφε-αμαν έπαιζε ο βιολιστής Κοπανίδης απο την Κρήτη, την περίοδο 1900-'20 ενω γνωρίζουμε ότι ήδη δραστηριοποιούνταν απο το 1900 στην Αθήνα σαν μουσικοί, οι σαντουρίστες Μοντανάρης και Λειβαδίτης. Επίσης ξέρουμε ότι ο κιθαρίστας Γιώργος Κατσαρός εργάστηκε σε κάποια κέντρα του Πειραιά όταν είχε επιστρέψει στην Ελλάδα γύρω στο 1908.

Υπήρχαν ακόμα κάποια ταβερνάκια στον Πειραιά, όπως αυτα που περιγράφει  ο Μπαγιαντέρας στον Λ.Παπαδόπουλο, την περίοδο 1912-'15 και εκει έπαιζαν μπουζουκι και μπαγλαμά οι πιονέροι του Πειραιά, όπως και τεκέδες.

Ενα ακόμα εντυπωσιακό στοιχείο του άρθρου αυτου, είναι η αναφορά στον "αρματωλισμό" του μπουζουκιού, που σημαίνει ότι ήταν νωπή ακόμα η σχέση του μπουζουκιού με τους αρματωλούς και τους πολεμιστές του '21 !!!

Ο Οδυσσέας Μοσχονάς στην Αυστραλιανή τηλεόραση

 

  Ο Οδυσσέας Μοσχονάς το 1983 συνεργάστηκε με τον Γιάννη Μαρκόπουλο και τον Κ.Χ. Μύρη (Κώστα Γεωργουσόπουλο) στο διπλό δίσκο «Σειρήνες». Την ίδια χρονιά, σε μια από τις ελάχιστες εμφανίσεις του μπροστά στον τηλεοπτικό φακό, τραγούδησε στο αφιέρωμα της ΕΡΤ στον Γιάννη Παπαϊωάννου, που επιμελήθηκε ο Κώστας Χατζηδουλής και αργότερα κυκλοφόρησε σε δίσκο. Μπουζούκια έπαιξαν οι Γιάννης Μωραΐτης και Στέλιος Μακρυδάκης, πιάνο η Βαγγελιώ Μαργαρώνη, κιθάρα ο Γιάννης Βενεκάς και μπαγλαμά ο Τάκης Καλλέργης.