Ζεϊμπέκικο Κυπριακό

Και να λοιπον που βρίσκουμε στο you tube τον κυπριακό χορο "Ζεϊμπέκικο Απτάλικο" με τα βήματα του και τη μουσική!! Εδω φαίνεται να χορεύεται ομαδικά με τα συγκεκριμένα βήματα. Σε άλλο βίντεο χορεύεται απο ένα χορευτή. Το ίδιο και σε τρίτο βίντεο.
Σε αυτο ονομάζεται "Ζεϊμπέκικο Κυπριακό".

Ο "Αττάλικος" Κύπρου

Ο Απτάλικος σε οργανική εκτέλεση είναι γνωστος κυρίως απο μία εκτέλεση του Γιώργου Μητσάκη στη δεκαετία 1960 με μπουζούκι. Έκτοτε δεν ξανακούστηκε ει μη μόνο απο τον Ιορδάνη Τσομίδη που τον επανέφερε στα παιξίματα του στα τέλη της δεκαετίας 1980-90. 

Σιγα σιγα στη δεκαετία 1990-2000 στα ρεμπετομάγαζα η μελωδία παίζονταν συχνα και επανειλημμένα κι έτσι πέρασε σε όλο το ελληνικό ακροατήριο θέλοντας και μη. Συνήθως οι κομπανίες και άλλοι μουσικοί παραδοσιακοί ή λαϊκοί έπαιζαν το "Απτάλικο" ως οργανικό, γι'αυτο και το γένος έγινε ουδέτερο: "Πάμε το Απτάλικο".

Στην απαρχή του ρεμπέτικου λίγο πριν το ξεκίνημα ηχογραφήσεων απο μπουζούκια και ενω οι σμυρνέϊκες κομπανίες είχαν αρχίσει να μονοπωλούν το λαϊκό τραγούδι, στα 1929, ο Ογδοντάκης είχε ηχογραφήσει με τον Καρίπη στην κιθάρα και κάποιο σαντουριέρη την πιο αξιόπιστη εκτέλεση ως "Απτάλικο Οργανικό". Η εκτέλεση αυτη δεν ήταν ευρύτερα διαδεδομένη. 

Απτάλικο Χιτζάζ Λέσβου

Το απτάλικο του μπάρμπα Γιάννη απο τις Οινούσες

Ο Μπάρμπα Γιάννης χορεύει το απτάλ χαβασί. Οινούσες 2006.
Οι Οινούσσες Χίου(Αιγνούσα) τόπος μικρασιατών φημίζεται για τους μερακλήδες χορευτές της, σήμερα επιβιώνουν ελάχιστοι πλέον.

Απτάλικος απο το Μεσότοπο, Λέσβου

Η ανάρτηση μας για τον "Απταλικο καρσιλαμά" απο τις 4/1/2011 έχει μεγάλη επισκεψιμότητα όπως δείχνουν τα στατιστικά μας. Για τους φίλους που θέλουν να μάθουν περισσότερα υπάρχουν νεώτερα: 

Κατ'αρχην αυτο εδω το βίντεο με ένα Απτάλικο, το "12 χρονων κορίτσι" στο 6:30 

http://vimeo.com/50495063

Δεύτερο, μία αναφορά του ερευνητή Παντελή Καβακόπουλου στο βιβλίο: "Ανθολογία μουσικολογικών ανακοινώσεων και δημοσιεύσεων 1954-2008", έκδοση του ίδιου, Αθήνα 2008, στη σελίδα 305, ενότητα: ΚΡΗΤΗ-ΝΗΣΙΑ, κεφάλαιο 33, ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟΣ-ΑΝΤΙΚΡΥΣΤΟΣ "ΚΑΡΣΙΛΑΜΑΣ"

και μία ακόμα αναφορά στο διαδίκτυο:
ΑΡΧΕΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Απτάλικος, Γιουρούκικος Νταβάρικος, Αϊντίνικος κλπ

  Από στα στατιστικά του rebet cafe βλέπουμε ότι μία από τις δημοφιλέστερες αναρτήσεις είναι "Ο απτάλικος καρσιλαμάς". Εχουν γίνει κατα καιρούς και στα σχετικά φόρουμ μακρές κουβέντες γιά το θέμα, ποιός είναι ο απτάλικος και ποιό το ζεϊμπέκικο κλπ 

Ζεϊμπέκικο(ς)

Η εικόνα είναι πάνω απ'όλα... Ο νεο-έλλην καθήμενος στο καθιστικό του, βλέποντας ελληνικές ταινίες (δωρεάν) στην τηλεόραση, βλέπει και ξαναβλέπει τον Κούρκουλο, τον Παπαμιχαήλ, το Φούντα κλπ να χορεύουν ζεϊμπέκικο, όπως αυτοί το χόρεψαν και παράλληλα τις φιγούρες του Μεταξόπουλου του Σαγιώρ κλπ Αυτό έχουν σαν εικόνα οι περισσότεροι δυστυχώς και αυτό πιστεύουν ότι είναι το ζεϊμπέκικο και έχει προφανώς επικαλύψει τους 5-6 μάγκες ή κάποιους άλλους σχετικούς ή άσχετους που είδαν σε μιά ταβέρνα ή σε ένα κουτούκι, ρεμπετάδικο κλπ Γι'αυτό το ζεϊμπέκικο που βλέπουμε από τους περισσότερους και περισσότερες, μας παραπέμπει στο Μεταξόπουλο στη Χρονοπούλου κλπ

Απτάλικο

Το Απτάλικο λοιπόν !!!
Να λοιπον που κοιμόμασταν ύπνο γλυκό... Το οργανικό "Απτάλικο" με τις γνωστές 7-8 "πάρτες" που γνωρίζουμε (αμε) έχει και λόγια, έχει κουπλέ και ένα σωρό γυρίσματα (πάρτες) που δεν γνωρίζαμε. Οι δύο ηχογραφήσεις που "ανέβηκαν" πρόσφατα στο rebetiko.sealabs απο το Μελεμενλή στα 1912 και το Νταλγκά στα 1926, μας ανοίγουν μετά απο 100 χρόνια, νέους δρόμους για να κατανοήσουμε και εντρυφήσουμε περισσότερο στις παραδοσιακές μουσικές της Ιωνίας. Γιουνάνηδες είμαστε εξάλου κατα τσι Οθωμανοί... Και για την ιστορία, μετα την παραδοχή του σουλτάνου της διάλυσης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας το 1918 (που οι δυτικοί δεν άφησαν τους Ελληνες να την "κατακτήσουν" ειρηνικά στα τέλη του 18ου αιώνα...)  επιβλήθηκε η εθνική "ταυτότητα" των λαών αυτων  που οριοθετούνταν απο τη συνθήκη της Λωζάννης ως Τούρκοι, με τη δημιουργία πλέον του Τουρκικού κράτους.

Στο site και στην αναζήτηση ΑΠΤΑΛΙΚΟ, στα τραγούδια, εμφανίζονται με χρονική σειρά οι παρακάτω σχετικές γραμμοφωνήσεις του Μικρασιάτικου σκοπού αυτου :

Λ.ΜΕΛΕΜΕΝΛΗΣ : Απτάλ Χαβασί τετράχορδον - Favorit - 1912 - (σημ. Απτάλικο, ακούγεται η λέξη Εβλερί)

ΑΝΤ.ΝΤΑΛΓΚΑΣ : Απτάλικο - HMV - 1926 (ακούγεται η λέξη Εβλερί)

ΟΓΔΟΝΤΑΚΗΣ : Απτάλικο - Columbia Αγγλίας - 1929 - οργανικό

ΣΟΥΚΡΟΥ ΤΟΥΝΑΡ : Ζεϊμπέκικο Κορντόν - μεταξύ 1932-'52 - οργανικό

ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ : Αν περνάς κι αν δεν περνάς - 1954 (Κωνσταντινούπολη)

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΒΕΖΟΣ : Απτάλικος - οργανικό (μάλλον απο δίσκο 45 ή 33 στροφών)

Υπάρχουν και οι νεότερες εκτελέσεις απο τον Μητσάκη και τον Ιορδάνη, σαν οργανικό.
Στα σχόλια της εκτέλεσης του Νταλγκά αναφέρεται ότι ο Μελεμενλής το ηχογράφησε στα 1927 (ένα χρόνο μετά) με τίτλο "Εβλερί". Επομένως υπάρχει και νεότερη ηχογράφηση με τον Μελεμενλή, αφου αυτη που ακούγεται απο τα 1912 δε χωράει αμφισβήτηση ότι είναι απο τη χρονολογία αυτή. Αρα στις παραπάνω εκτελέσεις μπορούμε να προσθέσουμε αυτη του Μελεμενλή απο τα 1927.
Ο Μελεμενλής ήταν απο αυτούς που ήρθαν μετανάστες στην Ελλάδα ενω τα αδέρφια Ψαμαθιανοί φαίνεται ότι παρέμειναν στην Πολη !!

Δε μας φτανανε οι δύο αυτές διαφορετικές εκτελέσεις πριν απο τον πόλεμο, υπάρχει και μία ακόμα με τη Ρόζα απο τα 1954. Μιά πολυ μερακλίδικη ηχογράφηση κάτι σαν ζωντανή... ηχογράφηση, στην Πόλη με τίτλο "Αν δεν περνάς και δεν περνάς". Εχει τα γνωστά οργανικά μέρη -παιγμένα μάλλον απο Τούρκους- αλλα διαφέρει στο "κάντο" (τραγουδιστικό μέρος, κουπλέ).

Το "Εβλερί" είναι εντυπωσιακά διαφορετικό απο το Οργανικό που ξέραμε, με άλλη σειρά στα οργανικά μέρη, προσθήκη κουπλέ με άλλη μελωδία κ.α.
Τα νεότερα στοιχεία που έχουμε λοιπόν -όσοι ήμασταν ανενημέρωτοι...- είναι ότι το τραγούδι πιθανόν να είναι και τούρκικο και έχει τους παρακάτω πιθανούς τίτλους : 
Εβλερί
Απτάλικο(ν)
Απτάλ χαβασί
Ζειμπέκικο Κορντόν 
ενω εμφανίζεται και ελληνοποιημένο με τον τίτλο : Αν περνάς κι αν δεν περνάς

Αναμένοντας νεώτερα στοιχεία που θα μας διαφωτίσουν περαιτέρω, να προσθέσουμε τα παρακάτω : 

- Στην Κύπρο χορεύεται σαν παραδοσιακός χορός -ιδιαίτερα στους γάμους- ο "Αττάλικος", που είναι η οργανική μελωδία του παραπάνω σκοπού.
- Πολλοί ερίζουν για την προέλευση του ονόματος Απτάλ (ικο), αν δηλαδή πρέρχεται απο τον Απτάλη = χαζό ή την Αττάλεια το γνωστό τοπωνύμο της νοτιο-ανατολικής Μικρασίας.
- Περνώντας ο όρος αυτος στο ρεμπέτικο έχει την έννοια του γρήγορου ζεϊμπέκικου. Απτάλικο π.χ. θεωρείται το "Είμαι αλανιάρης" του Μάρκου ή το "Η τύχη του το έφερε" του Δελιά. 
- Υπάρχει ένα ζήτημα που δεν έχει λυθεί και δεν έχει διερευνηθεί απο όσο γνωρίζουμε, αν το απτάλικο είναι η συγκεκριμένη μελωδία που χορεύεται σαν ζεϊμπέκικος ή ξεχωριστός χορός με αυτο το όνομα και με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
- Πολυ (ιντερνετικό) μελάνι χύθηκε κάποτε στο sealabs για το άν το Απτάλικο ζεϊμπέκικο χορεύεται αντικρυστά απο δύο άντρες, αυστηρά. 
- Επίσης το ίδιο έγινε με το ζήτημα αν όλα τα απτάλικα ξεκινάνε υποχρεωτικά απο το  7ο όγδοο του μέτρου και όχι απο το πρώτο και αντιστρόφως. Σε αυτη την περίπτωση η "Πέργαμος" θα έπρεπε να είναι απτάλικο...

Ο Απτάλικος καρσιλαμάς

Στο βίντεο αυτο πιστοποιείται απο Μυτηληνιούς, ότι ο λεγόμενος Απτάλικος ζεϊμπέκικος, είναι καρσιλαμάς, άρα όχι ζεϊμπέκικος. Βέβαια ομοιάζει με το ζεϊμπέκικο στα βήματα, αλλά όπως επιμένουν οι ντόπιοι Μυτηληνιοί, είναι αντικρυστός, που χορεύεται απο δύο. Δεν λένε αν οι δύο αυτοί είναι αντρες ή γυναίκες ή άντρας- γυναίκα, αλλά μάλλον υπονοείται ότι είναι αντρικός καθαρά χορός.

"Απτάλικος σαν 'ν δυό ειν' καλα

μετά (με πολλούς)... δεν έχει κάνα χάζι..."

Υπάρχει βέβαια και η υπόθεση ότι είναι ζεϊμπέκικος- αντικρυστός άρα ζεϊμπέκικος-καρσιλαμάς και λόγω της μελωδίας, Απτάλικος- καρσιλαμάς.  Λίγο μαθηματική αυτη η απόδειξη, αλλά αναμένουμε να τα τεκμηριώσουμε όλα αυτά.

Εχει γίνει επίσης σε ιντερνετικό φόρουμ εκτενής κουβέντα αν οποιοδήποτε ζεϊμπέκικο που μπαίνει στο (7) είναι απτάλικο. Η θέση μου είναι ότι υπάρχουν αργά ζεϊμπέκικα που μπαίνουν στο (7), όπως η "Πέργαμος", "Τα ούλα σου" κ.ο.κ που δεν είναι και δε λέγονται ασφαλώς "Απτάλικα"... οπότε άποψη μου ήταν ότι τα γρήγορα ζείμπέκικα λέγονται Απτάλικα. Ούτε αυτο όμως πρέπει νάναι σωστό... πιθανόν τα γρήγορα ζεϊμπέκικα που μπαίνουν στο 7 και προσομοιάζουν το "Απτάλικο".

Εδω να πούμε ότι και ο μπάλος με το συρτό, στα νησιά, είναι παρεμφερείς ρυθμικά, όμως κάποιες μελωδίες είναι Μπάλοι (Αρμενάκι, Μάτια σαν και τα δικά σου, Σμυρνέϊκος μπάλος κ.α.) άρα αντικρυστοί και άλλες μελωδίες είναι συρτοί (Με κοτσάκια φανερώνω, Ντάρι ντάρι, Στο παραθύρι μπρόβαλε κ.α.) και χορεύονται κυκλικά.

Οι κρητικοί μουσικοί δεν το γνωρίζουν αυτο και τα λένε όλα τα νησιώτικα "Μπάλους". Χαριτολογώντας ορισμένοι λένε μάλιστα : "Πάμε ένα μπα(ρρ)άκι.."

Αλλο μπέρδεμα γίνεται με την ονομασία του Απτάλικου. Κάποιοι λένε πως προέρχεται απο την πόλη "Αττάλεια" και άλλοι απο τη λέξη "Απτάλης" που σημαίνει χαζός ή κάτι τέτοιο.

Δεδομένου ότι ο χορός υπάρχει και στην Κύπρο, με ελαφρώς παραλλαγμένη μελωδία, δείχνει ότι ήταν εύκολο να διαδοθεί, αφου η Αττάλεια γειτνιάζει με την Κύπρο ! 

Το βίντεο δείχνει ένα ακόμα ζεϊμπέκικο, να το χορεύουν δύο χορευτές όχι όμως με φιγούρες "ντουέτου" αλλά μόνος του ο καθένας και το πολυ γνωστό τραγούδι του Ευαγ.Παπάζογλου "Τα λεμονάδικα" να το χορεύει πάλι σαν ζεϊμπέκικο, ένας χορευτής.

Επίσης στα σχόλια του βίντεο, αναφέρεται ότι είναι δουλειά κάποιας Πατρινιάς... "Φωτεινάρας" (παρ'ολο που το δείχνει η ΕΤ 3), αναφέροντας για "αρχειοθήκη", κολακεύοντας την. Ευχής έργο να μάθουμε περισσότερα για αυτην και το έργο της !!
Επίσης ο "Απτάλικος¨" υπάρχει και στη Μικρά Ασία, όπου οι Τούρκοι τον ονομάζουν Aptal havasi. Περισσότερα ομως για τα Τούρκικα ζεϊμπέκικα, προσεχώς, αφου υπάρχουν οι υπομνήσεις φίλου του Ρεμπέτ καφέ απο πέρσυ...


Απτάλικος, Γιουρούκικος, Νταβάρικος, Αϊδίνικος