Ντουζένια - Μπαρμπεράκι

Μπαρμπεράκι - Γιώργος Τσορός ή Μπάτης (1935)

Το τραγούδι είναι απο τονική Φα δίεση. Ακούγονται καθαρά ανοιχτές χορδες που παίζονται στα μονά μέρη του μέτρου (1-3-5) και στο τελείωμα του 9σημου μέτρου (ζεϊμπέικικο) 7-8-9. 

 Στην ηχογράφηση το σόλο το παίζει μπουζούκι, πιθανότατα ο Δελιάς. Οι ανοιχτές είναι γεμάτες άρα αποκλείεται νάναι απο μπαγλαμά, είναι είτε απο το μπουζούκι του Δελιά είτε απο άλλο μπουζούκι κουρντισμένο σε ντουζένι.

Η τονική ακούγεται απο κάποια "ανοιχτή" χορδή άρα έχουμε νότα φα δίεση και πρέπει να συνηχεί ανοιχτά και η πέμπτη δηλαδή το ντο δίεση. Αν για ευκολία μεταφέρουμε το κομμάτι απο σολ, τότε θα έχουμε κούρντισμα σε ντουζένι ρε (ψιλη) - σολ - ρε, που αν θυμάμαι καλα είναι το καραντουζένι. 

Η μελωδία κινείται στη χορδή ρε, απο τονική σολ κάτι που μας διευκολύνει γιατί μοιάζει με το δρόμο σολ χιτζασκιάρ που είναι οικείος. Για να είμαστε πάνω στον τόνο της ηχογράφησης θα κατεβάσουμε ένα ημιτόνιο οπότε θα έχουμε κούρτνισμα για το Μπαρμπεράκι:

Ντο δίεση - Φα δίεση - Ντο δίεση

Το στέκι του Γενίτσαρη στην οδο Αίμου...

Αίμου και Μπουρμάχη στον Πειραιά.

Ο Γιάννης ο Γυαλιάς, Γιάννης Μιχαλαρέας

  Ο Γιάννης ο Γυαλιάς ήταν ένας από τους παλιούς μπουζουξήδες του Πειραιά. Το  ονοματεπώνυμο του ήταν Γιάννης Μιχαλαρέας. Σ'αυτόν αναφέρονται ο Μάρκος, ο Κηρομύτης και ο Γενίτσαρης. Ο Μάρκος στην αυτοβιογραφία του λέει : [...] Ερχόντουσαν εκείνο τον καιρό διάφοροι μπουζουξήδες παλαιοί, ο Γιάννης ο Γυαλιάς, ο οποίος μέχρι τώρα (καλ.1967) υπάρχει και μένει στο Χατζηκυριάκειο, κάποιος Αλεκάκι, το πιό καλό μπουζούκι...[...]. 
  Ο Μάρκος τον αναφέρει σαν παλιό το 1925, άρα όταν ο Μάρκος ήταν 20 χρονών, θα εννοούσε ασφαλώς τουλάχιστον 15-20 χρόνια μεγαλύτερο και έως ότου έχουμε επαλήθευση από κάποια νεώτερη έρευνα, ας θεωρήσουμε ότι ήταν γεννηθείς περίπου στα 1885-1890 άρα το 1967 θα ήταν πάνω από 80. 
  Ο Μπάτης ήταν και αυτός γεννημένος στα 1886, δηλαδή το 1930 όταν ο Μάρκος ήταν 25, ο Μπάτης ήταν 44. Γιά τον Μπάτη ο Μάρκος λέει : [...] Από ηλικία ο Μπάτης ήταν ο πιό μεγάλος απ'όλους μας. Μετά ο Στράτος, κατόπιν εγώ, και μετά ο Δεληάς.[...]
  
  Οι μπουζουξήδες του Πειραιά που έχουν μνημονεύσει οι γνωστοί σε όλους μας θρύλοι του ρεμπέτικου ήταν οι : Αποστόλης Ζυμαρίτης ή Ζουμαρίτης ή Ασημαρίτης, Γιώργος Σκριβάνος και ο αδερφός του Νίκος, Μίμης (Μιμίκος) Μπογιατζής, Νίκος Αϊβαλιώτης (Συριανός στην καταγωγή και θείος του Μάρκου), Αλεκάκι, Τσίμπλης, Γαβρήλος (θείος του Μπάτη), Χαρίλαος Κηρομύτης, Γιώργος Νιανούρης, Γιώργος Παράκιας, Γιάννης Γυαλιάς, Ρεγγίνας, Θανάσης (ίσως ταυτίζεται με το Μανέτα) και ο τυπογράφος Γεώργιος Σκούρτης.
Ακόμα στην ευρύτερη περιοχή ήταν ο Ανδρέας Γκινόπουλος ταβερνιάρης στις Τζιτζιφιές, ο Θανάσης Μανέτας από την Αθήνα και ο Μιχάλης Ζαμπέτας στο Μεταξουργείο, μετέπειτα Αιγάλεω, πατέρας του Γιώργου Ζαμπέτα.
  Επίσης στο Μαρούσι και στην Κηφισιά υπήρχαν μπουζουξήδες, με ρεπερτόριο διαφορετικό από αυτό του Πειραιά. Στον Πειραιά το μπουζούκι ήταν συνυφασμένο με τη μαγκιά, τους τεκέδες και την παρανομία.

   Γιά την ύπαρξη του τραγουδιού αυτού του Ζαμπέτα όπου μνημονεύεται ο Γιάννης ο Γυαλιάς, μαθαίνουμε από το βιβλίο του Δ.Μανιάτη "Οι φωνογραφητζήδες" (Αθήνα 2001, εκδ.Πιτσιλός) σελ.247. Προφανώς πρόκειται γιά το "Αργιλέ μου παινεμένε" του Βαγγέλη Παπάζογλου. Είναι η πρώτη ηχογράφηση του Παπάζογλου με το Στελλάκη και το Μαργαρώνη το 1933. Εδώ η εισαγωγή είναι αλλαγμένη και δεν υπάρχει το ρεφραίν...  ο Παπάζογλου έγραφε σύνθετα τραγούδια !! Τώρα θα μπορούσαμε να αφήναμε τη φαντασία να καλπάσει, ότι μπορεί και να είναι το τραγούδι του Γυαλιά γι'αυτό αναφέρει το όνομα του αλλά ας μείνουμε σ'αυτά που ξέρουμε... 
Είναι από δίσκο 45 στροφων στην Philips, με αριθμό 6035, απο τα 1965 

Το άρθρο συμπληρώθηκε με πληροφορίες από το άρθρο του Σταύρου Κουρούση στο διαδικτυακό περιοδικό "Κλίκα" 

Ζούλα σε μιά βάρκα μπήκα...

Ιστορίες του (κυρ) Βασίλη...

Στα μέσα του Δεκέμβρη βρεθήκαμε σε φιλικό σπίτι λόγω γιορτής, σε ένα χωριό και μέσα στους καλεσμένους ήταν και ο Βασίλης. Ήρθε αργά, οι περισσότεροι δεν τον γνώριζαν... μονο θαρρώ ο εορτάζων και καθώς παίζαμε (ρεμπέτικα ασφαλώς) σε κάθε τραγούδι έλεγε και απο μία ιστορία του παπού του αλλά  και του ίδιου!!
Ο παπούς του σύμφωνα με τα λεγόμενα του ήταν ο βαρκάρης που πήγαινε την τετράδα του Πειραιώς στη σπηλιά του Δράκου!!!

Ο βαρκάρης

Πώς πήγαιναν στη ζούλα, στη σπηλιά του δράκου οι μάγκες του Περαία;;

Ο θερμαστής

Ήταν τελικά υπαρκτό πρόσωπο ο θερμαστής του Μπάτη;;


Σούχει λάχει

Και να χάσεις και τ'αυλάκι;; Τι να σημαίνει άραγε;;


Ζαμπέτας και Στράτος

Κολλητοί για ποιό λόγο;;

 
Τι πάθος ατελείωτο


Περίπου ότι γνωρίζουμε και απο το Στέλιο


Βαθειά στη θάλασσα θα πέσω

Τελικά είναι του Ζαμπέτα, γιά του Μάρκου;;


Νίκαια και Ασπρα Χώματα

Δίπλα δίπλα οι δυό γειτονιές...


Η "Μαντουβάλα" του Γιγουρτάκη, στην Κοκκινιά

Αλλες εποχές... τέλη δεκ.'50 και αργότερα, κάργα μάγκες, τσαμπουκάδες μα και φάρσες...

Το αυλάκι...

Η τετράς του Πειραιά έπαιζε εδω...!!!

Η σημερινή υπεύθυνη του μαγαζιού, Ειρήνη Πουλάκη, μας ξεναγεί στην ιστορία του παραδοσιακού χώρου που τον ανέλαβε... «το 2007. Ημουν θαμώνας, μου άρεσε η ατμόσφαιρα κι έτσι όταν έκλεισε, πάνω στον ενθουσιασμό μου, σκέφτηκα να συνεχίσω τη γοητευτική ιστορία του, αν και δεν είχα εμπειρία από χώρους εστίασης», λέει με ειλικρίνεια και προσθέτει: «Ο ιδιοκτήτης, ο κ. Τασόπουλος, που είναι η τρίτη γενιά, κρατάει ακόμη το υπόγειο του μαγαζιού με τα βαρέλια φτιάχνοντας κρασί.  

Ο ίδιος μου έχει διηγηθεί και την ιστορία του χώρου έτσι όπως μεταφέρεται από γενιά σε γενιά». Οι πέτρινοι τοίχοι, τα βαριά σιδερένια ρολά, τα βαρέλια και οι παλιές φωτογραφίες γυρίζουν πίσω το ρολόι του χρόνου. «Το 1896 πρωτολειτούργησε ως οινομαγειρείο, το οποίο έχτισαν καραβομαραγκοί που διέθεταν ένα από τα πρώτα καρνάγια στο Πέραμα. Στον μεσοπόλεμο, το ανέλαβαν νέοι ιδιοκτήτες κι έγινε η μπακαλοταβέρνα του Τρίχα. Συγκέντρωνε όσους έπιναν καλή ρετσίνα και ήθελαν να ξεχάσουν τους καημούς τους και να ακούσουν ρεμπέτικα.

 Από αυτό εδώ το μαγαζί πέρασε και η πρώτη λαϊκή κομπανία, η περίφημη "Τετράς, η ξακουστή του Πειραιώς" με τους Μάρκο Βαμβακάρη, Στράτο Παγιουμτζή, Ανέστη Δελιά και Γιώργο Μπάτη. Πολλά γνωστά ρεμπέτικα τραγούδια γράφτηκαν και τραγουδήθηκαν εδώ μέσα σε αυτούς τους πέτρινους τοίχους», λέει η κ. Πουλάκη, που τους μεζέδες και τα μαγειρευτά της επιμένουν να γεύονται, όπως λέει, «πελάτες που έρχονται εδώ και πολλά χρόνια και τους αρέσει τον χειμώνα να ανάβουν το τζάκι και να θυμούνται τα παλιά».

Της Nίκης Mηταρέα  

http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23630&subid=2&pubid=63677236

 http://dimiourgia-epikinonia.blogspot.gr/2012/11/blog-post_29.html

"Εφυγε" ο Αθηνόδωρος Προύσαλης

Δύο ήταν κυρίως οι "μάγκες" του ελληνικού σινεμά και θεάτρου. Ο Προύσαλης και ο Φέρμας. Καθένας με τον τύπο του, μετέφεραν στις νεώτερες γενιές το πως ήταν οι παλιοί Πειραιώτες μάγκες, με την αργκό τους , τα σουσούμια (συνήθειες) τους και τις ιδιοτροπίες και ιδιορυθμίες τους. Βέβαια οι ρόλοι δεν τους επέτρεπαν να πουν και να κάνουν  περισσότερα, όμως έδιναν μία αξιοπρεπή και πιστή εικόνα του μάγκα.

 [...]

Ο Αθηνόδωρος Προύσαλης έφυγε από την ζωή σε ηλικία 86 ετών. Νοσηλευόταν εδώ και ένα μήνα περίπου στο Ιατρικό Ψυχικού με προβλήματα καρδιάς και σήμερα στις 5 το απόγευμα άφησε την τελευταία του πνοή.

Έπαιξε σε δεκάδες ταινίες ενώ έγινε ιδιαίτερα αγαπητός και στους νέους ως ο παππούς από την τηλεοπτική σειρά τα Εγκλήματα.  
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1926. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή Ωδείου Αθηνών. Πρωτοεμφανίστηκε στο θέατρο το 1953. Ηθοποιός της σκηνής, συνεργάστηκε με αξιόλογους θιάσους και πολλές φορές είχε την ευκαιρία να ερμηνεύσει σημαντικούς δεύτερους ρόλους, τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο.

Στον κινηματογράφο ξεκίνησε το 1957 με τις ταινίες Λατέρνα, Φτώχεια και Γαρύφαλλο και Της Νύχτας τα Καμώματα. Από τότε και μέχρι το 1973, έπαιξε σε 65 ταινίες. Συνήθιζε να παίζει τον ρόλο του "βαρύμαγκα". Ανάμεσα στις ταινίες που έπαιξε ήταν και η Επιχείρησις Απόλλων.
[...]

Βέβαια και άλλοι έπαιξαν το μάγκα στο θέατρο και σινεμά, όπως ο Πέτρος Κυριακός όμως ας μας επιτραπεί να πούμε ότι το παίξιμο του αν και άψογο ήταν κάπως λόγιο, θεατρινίστικο, ενω όταν έβλεπες το Νίκο Φέρμα ή τον Αθηνόδωρο Προύσαλη, νόμιζες ότι είσαι σε κανένα σοκκάκι του Περαία ή της Δραπετσώνας...

Καλο ταξίδι Αθηνόδωρε, χαιρετίσματα στους μάγκες εκει πάνω, Μπάτη, Σκριβάνο, Μπογιατζή...  

Τα κουρδίσματα του μπουζουκιού και του μπαγλαμά στη δισκογραφία των 78 στροφών

Ενας απο τους πρωτοπόρους του μπουζουκιού, ο Θανάσης Μανέτας. Πρώτη φορά βλέπουμε φωτογραφία του!!

του Σταύρου Κουρούση
(για το διαδικτυακό περιοδικό "Κλίκα")

Για τα κουρδίσματα του μπουζουκιού έχουμε διάφορες πηγές και μαρτυρίες, όπως των Κερομύτη, Γενίτσαρη, Αθανασίου, Μάρκου Βαμβακάρη κ.λπ. Μια αναφορά στα ντουζένια του μπουζουκιού και του μπαγλαμά, όπως αυτά εμφανίστηκαν ελάχιστες φορές στη δισκογραφία 78 στροφών, είναι ωφέλιμη και γι’ αυτό το λόγο θεωρούμε ότι η παρουσίασή τους κρίνεται απαραίτητη. Με αυτά τα κουρδίσματα γαλουχήθηκαν οι πρώτες γενιές μπουζουξήδων και μουσικών, μερικά ονόματα των οποίων - μέσα από τις μαρτυρίες νεότερων - γνωρίζουμε, όπως: Μιμίκος Μπογιατζής, Γιώργος Σκριβάνος, Θανάσης Μανέτας, Απόστολος Ζυμαρίτης, Ρεγγίνας και πολλοί άλλοι, οι οποίοι ήταν πλανόδιοι μπουζουξήδες γυρολόγοι, και παίζαν για το κέφι τους στις ταβέρνες και στους τεκέδες. Κάποιοι από αυτούς έμαθαν στη φυλακή, καθώς το μπουζούκι και ο μπαγλαμάς ήταν τα όργανα που εξελίχθηκαν και αγαπήθηκαν πολύ σ’ αυτό το χώρο. Από όλους τους πρώτους μπουζουξήδες του 19ου αιώνα, μόνο ο Θανάσης Μανέτας ηχογραφήθηκε με 3 τραγούδια, μεταξύ 1931 και 1932 σε μεγάλη ηλικία και έγινε ο πρώτος που έγραψε μπουζούκι σε δίσκο στην Ελλάδα.

• DG-147 WG-233 | «Τα δίστιχα του μάγκα» | μπουζούκι: Μανέτας - κύμβαλο: Λειβαδίτης, Σπαχάνης | Αύγουστος - Σεπτέμβρης 1931
• DG-147 WG-234 | «Καλέ μάνα δεν μπορώ» | μπουζούκι: Μανέτας - κύμβαλο: Λειβαδίτης, Σπαχάνης
• DG-203 WG-324 | «Μεμέτης» (Χρ.Μαρίνος) Κώστας Νούρος | μπουζούκι: Μανέτας - κύμβαλο: Λειβαδίτης | αρχές του 1932, πιθανώς

Ξεκινώντας χρονολογικά, ο πρώτος μπουζουξής του οποίου έχουμε δείγματα κουρδισμάτων είναι ο Σαμιώτης Μανώλης Καραπιπέρης (Σάμος 1883 - Νέα Υόρκη, δεκαετία του 1950 πιθανώς). Ηχογράφησε συνολικά 6 τραγούδια, τα 4 από αυτά, μεταξύ 1928 και 1929. Στα τέλη του 1928 ηχογραφεί, με τραγουδιστή το συμπατριώτη του Γιαννάκη Ιωαννίδη, δύο παραδοσιακά ρεμπέτικα της ανώνυμης περιόδου, το «Από κάτω από τις ντομάτες» και το «Τούτοι οι μπάτσοι που’ ρθαν τώρα». Μπουζούκι κανονικό, με ιδιαίτερο όμως κούρδισμα, που ξεκινάει από τη νότα Λα στο καντίνι, όπως και στους ταμπουράδες. Αυτό είναι και ένα στοιχείο που μάς κάνει να πιστεύουμε ότι ο Καραπιπέρης δεν έπαιζε εξ' αρχής μπουζούκι, αλλά ταμπουρά, στην πατρίδα του τη Σάμο και άλλαξε σε μπουζούκι στην Αμερική. Η φωτογραφία που δημοσιεύτηκε στην έκδοση «Η Σάμος στις 78 στροφές»¹ ενισχύει αυτή την άποψη. Βλέπουμε το όργανο να ακολουθεί κλίμακα Αμερικάνικη με βούλα στο 2o τάστο, αντί του τρίτου της ευρωπαϊκής, καθώς επίσης και ο τρόπος με τον οποίο τοποθετεί το δεξί χέρι του ο Καραπιπέρης είναι χαρακτηριστικός για τους παίχτες του ταμπουρά και του σαζ, ακόμα και σήμερα, δηλαδή κρεμαστός σπαστός καρπός στο κράτημα της πένας².

Μανώλης Καραπιπέρης

Δεκέμβριος 1928 Columbia - Nέα Υόρκη

• CO-56137F W-206147-2 | «Τούτοι μπάτσοι πού’ ρθαν τώρα» (ρεμπέτικο ζεϊμπέκικο) | Γιαννάκης Ιωαννίδης | ΝΤΟ-ΡΕ -ΝΤΟ κούρδισμα
  Iδιόρρυθμο κούρδισμα για το οποίο δεν έχουμε καθόλου πηγές αναφοράς
• CO-56137F W-206148-1 | «Από κάτω από τις ντομάτες» (ρεμπέτικο ζεϊμπέκικο) | Γιαννάκης Ιωαννίδης | ΛΑ-ΡΕ-ΛΑ κούρδισμα ανάλογο με το σημερινό ρε-λα-ρε | 29 Απρίλιου 1929 Victor - Nέα Υόρκη | Αϊδίνικο ζειμπέκικο, Αϊβαλιώτικο ζειμπέκικο
  Εδώ ο Καραπιπέρης χρησιμοποιεί το γνωστό τούρκικο Καραντουζένι ή «bozuk douzeni», όπως λέγεται, με δύο ζεύγη μπουργάνας και ψιλής στη δεύτερη και τρίτη χορδή και ένα ζεύγος ψιλής στην πρώτη χορδή. Το συγκεκριμένο κούρδισμα είναι το πιο διαδεδομένο του ταμπουρά σε Τουρκία και Ελλάδα και επίσης πολύ συνηθισμένο σε πολλά όργανα, όπως το λαούτο, λύρα κ.λπ. ΛΑ - ΡΕ (μπουργάνα) - ΣΟΛ (μπουργάνα)

Γιώργος Μπάτης, ή Αμπάτης ή Τσώρος (1886-1967)

Πολλά έχουν γραφτεί γι’ αυτό το μεγάλο του ρεμπέτικου τραγουδιού. Ο Γιώργος Μπάτης, ο παλιότερος και ο χαρακτηριστικότερος μουσικός της «Τετράδος της ξακουστής του Πειραιά», υπήρξε σημείο έμπνευσης και αναφοράς για πολλούς μουσικούς του ρεμπέτικου, ειδικά στο ξεκίνημά τους. Μουσικός, κυρίως του μπαγλαμά, με σημαντική προσφορά στην τέχνη, καθώς μάς μεταφέρει πιστά το κλίμα της φυλακής του 19ου αιώνα και του υπόκοσμου τον οποίο γνώρισε από μικρή ηλικία. Πολυτεχνίτης, μικροπωλητής, ενεχυροδανειστής, παλιατζής, χοροδιδάσκαλος και πάνω από όλα ένας εξαίρετος χιουμορίστας, ο Μπάτης ήταν ο πιο χαρακτηριστικός τύπος του Πειραιά. Συλλέκτης επίσης πολλών μουσικών οργάνων, κυρίως μπαγλαμάδων. Μπουζούκι και μπαγλαμά έμαθε στη φυλακή³, αλλά και σύμφωνα με άλλες πηγές από ένα θείο του, παλιό μπουζουξή του 19ου αιώνα, ονόματι Γαβρήλο⁴.

Στα 16 τραγούδια, που είναι στο όνομά του, και που ηχογράφησε ο ίδιος παίζοντας μπαγλαμά μέχρι το 1936, συμμετείχαν μέλη της «Τετράδος του Πειραιά», με κύριο εκτελεστή το νεαρό Ανέστο Δελιά στο μπουζούκι. Συμμετείχε επίσης και σε άλλα ακόμη κομμάτια της δισκογραφίας, παίζοντας με τον μπαγλαμά του, κυρίως σε δίσκους του Μάρκου Βαμβακάρη αλλά και άλλων. Χαρακτηριστικά είναι τα κομμάτια: «Έφοδος στον τεκέ», «Κορόιδο άδικα γυρνάς» κ.ά. Κάτι που είναι άγνωστο έως σήμερα είναι ότι ο Μπάτης, στα περισσότερά του τραγούδια, χρησιμοποίησε κουρδίσματα όχι μόνο από τα γνωστά ντουζένια, αλλά και άγνωστα κουρδίσματα που τα συναντάμε μόνο στις συγκεκριμένες ηχογραφήσεις. Αυτό ενισχύει πλήρως και την προφορική μαρτυρία του Μιχάλη Γενίτσαρη για ''μπαγλαμαδοντουζένια'' ή, κατά το Μάρκο, ''μπαγλαμαδίστικα'' ντουζένια, δηλαδή ότι ο μπαγλαμάς κουρδιζόταν πάντα σε ντουζένια και όχι τόσο σε ρε-λα-ρε. Η πρώτη ηχογράφησή του έγινε το Νοέμβρη του 1932 για την εταιρεία ''Columbia'', με τα κομμάτια «Μπάτης ο Δερβίσης» και «Σού 'χει λάχει», ένα μήνα πριν το Μάρκο Βαμβακάρη και την ηχογράφηση των «Καραντουζένι» και «Αράπ», στην Parlophone.

Στα πρώτα αυτά κομμάτια έχουμε συνοδεία ιδιόρρυθμης ορχήστρας με μπουζούκι, κάποιο όργανο αγνώστου ταυτότητας, πιθανώς λαούτο, και μπαγλαμά. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι ο Μπάτης κάνει την παρθενική του είσοδο στη δισκογραφία με αμανέ - πιθανώς ήταν αρκετά συνηθισμένος συνδυασμός κατά το 19ο αιώνα - και επίσης,  μ' ένα κομμάτι  του οποίου τη μελωδία εύκολα μπορούμε  να χαρακτηρίσουμε σαν αδέσποτη, καθώς χρησιμοποιήθηκε και από το Μάρκο Βαμβακάρη στο κομμάτι «Σκύλα μ’ έκανες και λιώνω» του 1936. Ο μπουζουξής της ηχογράφησης μάς είναι άγνωστος, καθώς δεν αναγράφεται στην ετικέτα κάποιο όνομα, αλλά ούτε ακούγεται κάποιο επιφώνημα κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης που να μας τον προσδιορίζει. Θα μπορούσαμε  να υποθέσουμε ότι είναι ο Μάρκος Βαμβακάρης ή, το πιο πιθανό, ο Ανέστης Δελιάς. Εδώ, να παραθέσουμε μια σειρά υποθέσεων για το ποιος θα μπορούσε να είναι ο μπουζουξής:

• Ο Μιχάλης Γενίτσαρης έχει αναφέρει σε συνέντευξή του ότι στο «Σού 'χει λάχει», ο Δελιάς έπαιξε μπουζούκι, άρα, λογικά και την πίσω πλευρά θα την έπαιζε ο ίδιος.

Δύο άλλες περιπτώσεις επίσης εξετάζονται:

• Η πρώτη είναι του μπουζουξή Φραγκίσκου Ζουριδάκη, ο οποίος υπήρξε στενός συνεργάτης του Γιώργου Μπάτη και σύμφωνα με τον ίδιο έχουν γράψει μαζί το «Σού 'χει λάχει»⁵, αλλά ο Μπάτης το εξέδωσε μόνο στο όνομά του, χωρίς να αναγράφεται στην ετικέτα το όνομα Ζουριδάκης, προς απογοήτευση του τελευταίου. Ο Φραγκiσκος Ζουριδάκης ηχογράφησε στην εταιρεία Columbia, το 1936, δυο καταπληκτικά δείγματα πρώιμου μπουζουκιού, τα «Συριανό Χασάπικο» και «Νταχτήρι», αδέσποτα παραδοσιακά κομμάτια. Συγκεκριμένα, η ηχογράφηση τοποθετείται από τον Ιούλιο έως το Δεκέμβριο του έτους 1936, ο δίσκος είναι εξαιρετικά σπάνιος και μόνο 3 αντίτυπά του έχουν βρεθεί έως σήμερα. Πράγματι, το παίξιμο έχει αρκετές ομοιότητες με το ταξίμι στον Αμανέ του Μπάτη. Θα μπορούσε λοιπόν να είναι ο Ζουριδάκης, αν όχι ο Δελιάς.
• Τελευταία υπόθεση, χωρίς όμως καθόλου στοιχεία, είναι να παίζει ο μαθητής και κολλητός του Γιώργου Μπάτη, ο Νίκος Καρυδάκιας, μέλος της πειραιώτικης παρέας που φέρεται σα συνθέτης ενός τραγουδιού, του ζεϊμπέκικου «Αφότου εγεννήθηκα», ηχογραφημένου το 1940-41. Ιδιαίτερα αγαπητός ο συγκεκριμένος στην εποχή του, από τις παρέες του Πειραιά και κολλητός του Δελιά και του Μάρκου, δυστυχώς δολοφονήθηκε στην Κατοχή το 1941. Δεν έχει σωθεί κάποιο δείγμα παιξίματός του και δεν είναι καθόλου βέβαιο εάν είναι ο ίδιος που παίζει.

Τα κουρδίσματα των ηχογραφήσεων του Γιώργου Μπάτη

Στην πρώτη ηχογράφηση ο Μπάτης χρησιμοποιεί κούρδισμα ρε-σι-σολ (μπουργάνα), αγνώστου ονομασίας κούρδισμα, για το οποίο δεν έχουμε καθόλου αναφορές και μαρτυρίες. Το συγκεκριμένο κούρδισμα συναντάται, εκτός από αυτή την ηχογράφηση, άλλες δύο φορές από τον Μπάτη, μία από το Μάρκο και ακόμα μία στη δισκογραφία των 45 στροφών, πάλι από το Βαμβακάρη. Σίγουρα θα επρόκειτο για ένα διαδεδομένο κούρδισμα, το οποίο χρησιμοποιούσαν αρκετά εκείνη την εποχή και, αν συνυπολογίσουμε και το γεγονός ότι ο Μάρκος συνεχίζει να το παίζει 30 χρόνια μετά, το χιτζάζ και το ραστ ταιριάζουν πολύ καλά σ’ αυτό.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει επίσης σε ένα χαρακτηριστικό άγνωστης ονομασίας κούρδισμα, το ρε -λα# -λα# (μπουργάνα), το οποίο συναντάμε 6 φορές στη δισκογραφία του Μπάτη και θα μπορούσε να ονομαστεί ως κούρδισμα ''Μπάτης'' η "Ζωρζ Μπατέ", αν προτιμάτε, αφού ο μουσικός δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση σ’ αυτό το μπαγλαμαδοντουζένι. Στο συγκεκριμένο κούρδισμα, το οποίο δεν συναντήσαμε σε καμία αναφορά, αλλά ούτε και πουθενά αλλού στη δισκογραφία, ταιριάζουν αρκετοί δρόμοι, κυρίως το ραστ, και είναι αρκετά κοντά στο ανοιχτό ντουζένι (ρε-σολ-σολ), με τις δύο απάνω χορδές σε ταυτοφωνία. 

η συνέχεια εδω

Ο Μάρκος Βαμβακάρης και το μπουζούκι στην Ελληνική δισκογραφία

Σαν σήμερα έφυγε απο τη ζωη ο Μάρκος Βαμβακάρης το 1972 σε ηλικία 67 χρόνων.

Βλέποντας τη βιογραφία του Μάρκου σε βιβλία, αφιερώματα κλπ θέλω να σημειώσω ότι συνηθίζουν πολλοι να αναφέρουν πρώτα την περιβόητη και θρυλική ΜΑΝΤΡΑ του Σαραντόπουλου και κατόπιν οτι ο Μάρκος ηχογράφησε κάπου 2 χρόνια πριν !!
Είναι άξιο λόγου οτι ο Μάρκος και πριν απο αυτον ο Μπάτης και ο Δελιάς ηχογράφησαν απο το 1932, πρώτοι μετα το Θανάση Μανέτα που ηχογράφησε 3 τραγούδια στην Ελλάδα ιστορικά !! Ακόμα δεν έχει διευκρινιστεί πως και πότε ακριβώς έγιναν όλα αυτα, υπάρχουν ακόμα κάποιες χύμα πληροφορίες για να προσδιορίσουμε τον ακριβή χρόνο. Εχουμε λοιπον και λέμε :

1930
Ενα άγνωστο ακόμα πρόσωπο ο Κωστης, πιθανότατα ο Κώστας Μπέζος, μόνος ή με κάποιον άλλο ρεμπέτη, πιθανόν λένε κάποιοι τον Σκαρβέλη ηχογραφεί στην Αμερικάνικη Victor 4 ρεμπέτικα τραγούδια με κιθάρα σε απομίμηση μπουζουκιού μέσα στο 1930, παράλληλα με το Γιώργο Κατσαρό που ηχογραφεί μάγκικα τραγούδια με κιθάρα απο το 1927 ανάμεσα σε κανταδόρικα και παραδοσιακά. Είναι τα : "Ησουνα ξυπόλητη, Στην υπόγα, Γιάννης χασικλής και Κάηκε ένα σχολείο". Να υπομνήσουμε ότι τραγούδι με τίτλο "Παξιμαδοκλέφτρα" είχε κυκλοφορήσει το 1926 που δεν ήταν το ίδιο με το "Ησουνα ξυπόλητη".
(πηγες : Παναγιώτης Κουνάδης, Διονύσης Μανιάτης, Τίτος Καλλίρης, αρχείο Κολούμπια)
Το διάστημα αυτο ο Μάρκος είναι ο πιο περιζήτητος μπουζουξής στον Πειραιά, στους τεκέδες, ταβέρνες, γλέντια σε σπίτια και παρέες. Οι παλιοί μπουζουξήδες Μπογιατζής, Σκριβάνος, Ρεγγίνας, Νιανιούρης, Γυαλιάς, Αίβαλιώτης, Χαρίλαος Κηρομύτης κ.α. παίζαν σε τεκέδες, καφενεία και ταβέρνες όποτε λάχαινε ...
Οπως λεει ο Μπαγιαντέρας και ο τεκετζής Πολυκανδριώτης, οι τεκέδες ειχαν διακυμάνσεις, ήταν και κυριλέ στην Ακτη στον Πειραιά με τουμπεκί καπνο αλλα και εξοχικοί, πιο μικροι σε συνοικίες, αυτοσχέδιοι και σπηλιές όπου φουμέρνανε την τσίκα και το μαύρο !! Μετα το ΄36 κλείσαν ολοι οι τεκέδες και οι ναργιλέδες σταδιακά αποσύρθηκαν. Στα Χανιά ναργιλέδες είχε ένα καφενείο μέχρι το 1970 !!
(πηγες : Κικη Καλαμαρά, Αγγέλα Βέλλου-Κάϊλ, Μπαγιαντέρας, Κώστας Χατζηδουλής, Μιχάλης Γενίτσαρης, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Παν.Κουνάδης)

1931
Ο μπουζουξής Γιώργος Μανέτας ηχογραφεί το "Μεμέτη" με το Νούρο και σαντουρόβιολα σε μια κόπια που πρέπει να κυκλοφόρησε σε πολυ λίγα αντίτυπα. Το ίδιο τραγούδι χωρις μπουζούκι κυκλοφόρησε σε δίσκο με τον ίδιο αριθμό !!! Αυτο μας κάνει να φανταζόμαστε το δισταγμό της εταιρείας !!
(πηγη : Σταύρος Κουρούσης που είχε το δίσκο !!)
Ο Γιώργος Μανέτας, με τον Ιωάννη Σπαχάνη και το Γιάννη Λειβαδιτη, Αθηναίο σαντουριέρη ηχογραφούν το θρυλικό δίσκο με τα 2 μάγκικα τραγούδια : "Τα δίστιχα του μάγκα, Καλε μάνα δεν μπορω"
Εδω ευτυχώς για μας μεταβιβάζεται ο τρόπος που παίζονταν τα μάγκικα τότε στο μπουζούκι και η μάγκικη-κουτσαβάκικη εκφορά στο τραγούδι απο τον αγνώστων λοιπων στοιχείων ΣΠΑΧΑΝΗ !!
(στοιχεία : Charles Howard, Πανος Σαββοπουλος-ραδιοφωνο)
Μεσα στο 1931 ο Κωστης ηχογραφεί ακόμα 4 τραγούδια στη Victor τα : "Ντερτιλίδικος χορος, Τρούμπα, Αδυνάτισα ο καϋμένος, Τούτο το καλοκαιράκι"

1932
Στις αρχες του 1932 κυκλοφορεί ένας δίσκος ηχογραφημένος στην Αμερική με τον μπουζουξή Ιωάννη Χαλικιά ή Jack Gregory και συνοδεία με τον κιθαρίστα Σοφοκλή Μικελίδη με τα οργανικά "Μινόρε του τεκε" και "Το μυστήριο" παιγμένα με μπουζούκι τρίχορδο και κιθάρα !!
Πρέπει να έκαναν θραύση στην Ελλάδα !! Κυκλοφόρησαν σε 3 διαφορετικούς δίσκους, στην Columbia Ελλάδας και Columbia Αμερικής. Μάλιστα στην Col. Ελλάδας η μία έκδοση είχε το χαρακτηριστικό DGX που δε συναντάμε κάπου αλλου !! Λίγο αργότερα ο Χαλικιάς ηχογραφεί μόνο με μπουζούκι δύο ζεϊμπέκικα, τα "Ραστ του τεκε" και "Μουρμούρικο". Οι εταιρείες μάλλον τότε πήραν θάρρος και έβαλαν στα πλάνα τους να ηχογραφήσουν δίσκο με μπουζούκι και άρχισαν να κυττάνε προς Πειραια μεριά ...
Στα μέσα του 1932 ο Γιώργος Τσορός ή Μπάτης ηχογραφεί στην Columbia το "Σούχει λάχει" και τον αμανέ "Μπάτης ο δερβίσης" στο τέλος του οποίου παίζει ένα ωραίο οργανικό ζεϊμπέκικο ο Ανέστος Δελιάς !!
Στα τέλη του ΄32 ο Μάρκος ηχογραφεί στην Columbia του Θεμ.Λαμπρόπουλου ένα ταξίμι και ένα τραγούδι, τα : "Ταξίμι Σιρφ" και "Εφουμάραμ' ένα βράδυ" Κιθάρα παίζει ο Σπύρος Περιστέρης
Σε πρόσφατη συνέντευξη η κόρη του Στράτου Παγιουμτζή μας πληροφορεί ότι τον καιρο που ο Στράτος ήταν βαρκάρης ακόμα και μετέφερε επιβάτες στην προκυμαία, κάποιος δισκογραφικός παράγοντας τον άκουσε να τραγουδάει με τη βροντερή φωνη του και τον κάλεσε να γράψει δίσκο στην εταιρεία. Ετσι λέει ότι ο Στράτος πήγε τον Μπάτη πρώτος στο στούντιο όπου φανταζόμαστε έγραψαν τα "Ζεϊμπεκάνο Σπανιόλο" και "Μάγκες καραβοτσακισμένοι" στα οποία τραγουδάει ο Στράτος που όμως είναι μεταγενέστερες κυκλοφορίες απο τα προηγούμενα δύο και υπάρχει και μία διαφορετική ερμηνεία γιατί τραγούδησε ο Στράτος. Ακουστικά και μόνο φαίνεται πιο πρωτόγονη η ηχογράφηση των 2 πρώτων αφου δεν είχαν καν συνοδεία απο κιθάρα και η ηχοληψία φαίνεται πιο "άπειρη" ... πάντως είναι σημαντικό στοιχείο και αυτο !!
Ο ίδιος ο Μάρκος θυμόταν ότι η πρώτη του ηχογράφηση ήταν το "Καραντουζένι" (Επρεπε ν'αρχόσουνα μάγκα μεσ'τον τεκε μας) στην Parlophone των Εβραϊκής καταγωγής Μάτσα-Μπενβενίστε, που ο Κουνάδης τοποθετεί στο 1933 και ο Μανιάτης στο 1932. Το πιθανότερο είναι ότι το "Καραντουζένι" προηγήθηκε του "Εφουμάραμε..." και ηχογραφήθηκε μεταξύ Οκτώβρη-Δεκέμβρη 1932.
Ο στιχουργός και μάγκας του Πειραιά Νίκος Μάθεσης θυμάται ότι με δικη του μεσολάβηση ο Τούντας δέχτηκε το Μάρκο στην Odeon. Συγκεκριμένα ο Μάθεσης σαν στιχουργός καθιερωμένος ήδη, έπεισε τον Μίνωα Μάτσα να γράψει δίσκο με μπουζούκι και ειδικά με κάποιον χασάπη απο τον Πειραιά που είναι ξακουστός ! Ο Μάτσας τον παρέπεμψε στον Τούντα και μια μέρα (μάλλον) το 1932, στο μαγαζί του "Μουρούζη" όπου τραγούδαγε η Ρίτα Αμπατζή, ο Τούντας έδωσε ένα σημείωμα στο Μάθεση να το δώσει στο Μάρκο και με αυτο να πάει να τον βρει. Ετσι κι έγινε, ο Μάρκος έγραψε το "Καραντουζένι" και ο Μάθεσης το έμαθε μετα, αφου το τραγούδι είχε κυκλοφορήσει και έκανε πάταγο ! Αρχισε τότε να "στραβώνει" με το Μάρκο που δεν του είπε τίποτα ενω αυτος ήταν ο μεσολαβητής στην εταιρεία ... Λίγο αργότερα, τις Απόκριες του ΄33 ο Μάρκος και ο Μάθεσης πήγαν σε κεντρικό ξενοδοχείο όπου ο Μάρκος ηχογράφησε το "Χαρμάνη" και τον "Δερβίση". Στην ουσία ο Μάθεσης "στράβωσε" προφανώς γιατί ήθελε να φτιάχνει αυτος τους στίχους και ο Μάρκος τη μουσική. Είναι γνωστο ότι τα πρώτα τραγούδια που έγραψε ο Μάρκος, ήταν δικα του τραγούδια του τεκε και διασκευές ανώνυμων αδέσποτων, μάγκικα και νταήδικα, που μπορει μεν να στερούνται στιχουργικής δεινότητας, αλλα είναι βγαλμένα μέσα απο την ιδιόμορφη αυτη κουλτούρα του τεκε και της μαγκιάς όπου εθήτευσε τα προηγούμενα χρόνια και πήρε μαθήματα απο τους παλιούς μάγκες και που τελικά είναι μουσικά και στιχουργικά κειμήλια !!
Είναι λοιπον αδιευκρίνιστο ποια ακριβώς είναι τα 2 πρώτα τραγούδια που ηχογράφησε ο Μάρκος, απο το 1933 όμως και μετα ηχογραφεί περίπου 10-15 τραγούδια το χρόνο ίσως και παραπάνω ...
Ο Μάρκος και η ΠΕΙΡΑΙΏΤΙΚΗ ΤΕΤΡΑΣ λοιπον, πριν ακόμα τη Μάντρα του Σαραντόπουλου -όπου ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1934 και συνέχισαν για λίγο στη χειμερινή σαιζον 1934-'35- είχαν κάνει ήδη όνομα και έπαιζαν σε όλο τον Πειραιά και στην επαρχία !! Στου δε Σαραντόπουλου πριν απο αυτους δεν έπαιζε κανας τυχαίος ... κάθε άλλο !! Έπαιζαν ο Στελλάκης, ο Κάβουρας βιολί και Σμυρνέϊκη κομπανία !!