Σάββατο, 9 Μαΐου 2009

Οι λυράρηδες του Μυλοπόταμου, Συνιώρης, Καφφάτος, Γιωρβάσης

Απο το Ρεθεμνιώτικο site cretan-music.gr
[το παρακάτω κείμενο συντάχθηκε από το μεγάλο Μυλοποταμίτη λυράρη Κώστα Μουντάκη και δημοσιεύτηκε στο πρόγραμμα εκδήλωσης που έγινε στο Πέραμα Μυλοποταμου στις 24.07.1985 (και μας παραχώρησε ο Γ. Σαρρής από την Αλφά Μυλοποτάμου) προς τιμήν των μουσικών]

Αναστορήματα κι εντυπώσεις για τους τρεις βάρδους λυράρηδες, Συνιώρη, Καφφάτο και Γιωρβάση π
ου σήμερα τιμούμε.

Από τις επαφές και την συντροφιά που κατά καιρούς είχα την τιμή να κάνω μαζί τους στα χρόνια τα παλιά, αλλά και σήμερα, βγαίνει ότι, εδώ σ' αυτό το χώρο του κάτω Μυλοποτάμου έζησαν κι άφησαν εποχή δυο μεγάλοι λαϊκοί μουσικοί που κι εγώ λίγο γνώρισα. Ο Μπαντούρης και ο Στουμπούρης. Οι σημερινοί μας τιμώμενοι, τους έζησαν από κοντά αυτούς τους ανεπανάληπτους βάρδους, διασκέδασαν μαζί τους, αντάλλαξαν γνώμες, πεποιθήσεις και μουσικές αντιλήψεις που είχαν. Άντλησαν απ' αυτούς βιώματα και μουσικά ακούσματα τα οποία για μας τους νεότερους τα έδωσαν με το δικό τους τρόπο. Έγιναν αυτοί οι τρεις βιρτουόζοι στην περιφέρεια γνωστοί για το ταλέντο τους, μια μουσική γέφυρα και μια σύνδεση του παλιού με το καινούργιο, εννοώ και σε όργανο και σε μουσική και ενώ οι παλιοί τους μαστόροι έπαιζαν με το αχλαδόσχημο λυράκι, με τις αντερόκορδες και το κυρτό δοξάρι με τα γερακοκούδουνα, οι σημερινοί μας τιμώμενοι ευτύχησαν να γνωρίσουν και να χρησιμοποιούν και σήμερα την εξελιγμένη λύρα με την γλώσσα και τις μεταλλικές χορδές, το βιολοδόξαρο και το λαούτο για συντροφιά αντίς γερακοκούδουνα. Αυτά τα λίγα ως προς την λύρα.
Για δε τη μουσική μας τα παλιά χρόνια, σ' αυτό τον ίδιο χώρο εσυνηθίζοντο χοροί και τραγούδια, ο Πεντοζάλης, Καστρινός, Σούστα και κυρίως Κοντυλιές Μυλοπ/κες, που ήταν και τοπικοί τέλειοι τραγουδιστικοί ρυθμοί και μελωδίες. Σπανιότερα δε οι συρτοί χοροί και μάλλον άγνωστοι σαν μελωδίες και σαν χορός, παρά μόνο στα δυτικά διαμερίσματα της Κρήτης.
Δύσκολο αγαπητοί μου φίλοι να σκιαγραφήσω, με λίγα μόνο λόγια, την προσωπικότητα ενός εκάστου των συναδέλφων μου σήμερα. Δειλά -δειλά όμως θα προσπαθήσω ν' αρχίσω από το γεροντότερο της παρέας τους, Νίκο Ξυνιώρη (Συνιώρη), Ξυνιωρονικολή, από τον Πρίνο. Έτσι τον γνώρισα και έτσι είναι γνωστός σαν καλλιτέχνης και ποτέ Δεληδάκης. Τον έζησα σαν λυράρη μια και μόνη βραδυά στην Αλφά και μάλιστα το 1948 το Φλεβάρη μια διαλεκτή παρέα που όταν έπιασε την λύρα αλήθεια με συνήρπασε. Η στάση του, το παίξιμο του, το γέλιο του, η ευαισθησία του δοξαριού του. Πολύ αξιόλογος μερακλής, που ο ενθουσιασμός μου ήταν τόσος που για μια στιγμή βρέθηκα με δυο σάλτους μέσα στον ορνιθώνα τση μάνας μου, αρχίζοντας τα κοπανίδια στις όρθες, γλεντοκοπώντας τις δυο μέρες, παίζοντας, τραγουδώντας, χορεύοντας, μια που ήτο μάλιστα οι παραμονές του μισεμού μου, αποχαιρετώντας τον τόπο μου για ανεύρεση τύχης εκτός Κρήτης.
Ο αείμνηστος Στουμπούρης λέει, έλεγε όταν τον πρωτάκουσε: «Παίζω κι εγώ και ο Μπαντούρης, μα αυτός ο Ξυνιωρονικολής είναι άλλο πράμα. Ο αδελφός μου Νικήστρατος επανειλημένως μου έλεγε, ο Ξυνιώρης είναι ο καλύτερος γλετζές του Μυλοποτάμου, κι εγώ με τη σειρά μου συμπληρώνω. Η πιο σεμνή παραδοσιακή μουσική μορφή είναι ο Ξυνιωρονικολής.
Για τον Δημήτρη Καφφάτο έχω να πω περισσότερα γιατί τον έζησα, τόνε μελέτησα, τον διάβασα και τον ερεύνησα περίσσα. Ψηλαφίζοντας την τέχνη Καφφάτου βρίσκω μια μεγάλη μουσική ευαισθησία. Κάνοντας παρέα τον Καφφάτο διαπιστώνω ότι έχει μια δεξαμενή κεφιού, καλαμπουριού, αυθορμητισμού, ετοιμολογίας και ευθύνης στο ξεφάντωμα του.

η συνέχεια εδω

Σχόλιο ρεμπετ καφε

Απο το κείμενο αυτο φαίνονται οι επιρροές του μεγάλου κρητικού μουσικού Κώστα Μουντάκη, απο απλοϊκούς μα εμπνευσμένους λυράρηδες της περιοχής του, αλλα και οι επικρατούσες μουσικές φόρμες ακόμα και λίγο μετα τον πόλεμο, στην ύπαιθρο της Ρεθύμνης, κείμενο που κανένας απο τους παίκτες δε γνωρίζει δυστυχώς σήμερα και πουλάνε ούλοι θεωρίες ...
Ελπίζουμε σύντομα να έχουμε μια εκτενή συνέντευξη του Παντ.Κρασσαδάκη που ξεκίνησε με το μέγα Πλακιανό το 1968 και απο το 1973 πήγε με τον Κλάδο και τον Καστελλολευτέρη με το μπουζούκι, τον συνθέτη του "Αστρα μη με μαλώνετε" !!!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

cretan music - mantinades